Κυριακή 11 Νοεμβρίου 2018

Το ερωτικό ανικανοποίητο Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Το ερωτικό ανικανοποίητο

Φέτος ολοκλήρωσα μία εκπαίδευση που αφορά στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες, στη διάγνωση και τη θεραπεία τους. Επρόκειτο για μία διετή εκπαίδευση, την πιο εμπεριστατωμένη που μπορεί να λάβει κανείς στη χώρα μας αυτή τη στιγμή. Περιελάμβανε θεωρητικές γνώσεις και πρακτική άσκηση. Κι όμως η ολοκλήρωσή της με άφησε ανικανοποίητη. Η έννοια του ερωτικού εξέλειπε από αυτήν την εκπαίδευση κατ’ εμέ.
Ο ερωτισμός και ο ερωτικός τρόπος ζωής εμπεριέχει τη σεξουαλικότητα και ταυτόχρονα είναι πιο σύμπλοκος απ’ αυτήν. Αρχικά, είναι σημαντικό ν’ αναφερθεί κανείς στην τάση της εποχής να σεξουαλικοποιεί τα πάντα. Μικρά παιδιά ποζάρουν σαν ενήλικες για να διαφημίσουν ρούχα, οποιοδήποτε προϊόν στην τηλεόραση διαφημίζεται με μέσο το σεξ, οι τίτλοι στα περιοδικά διατρανώνουν τη σημασία του σεξ για το ευ ζην και ούτω καθεξής. Ταυτόχρονα, φαίνεται ότι ο άνθρωπος έχει επιδοθεί σε ένα αγχωτικό κυνήγι του οργασμού, της εξεύρεσης ερωτογενών σημείων και περίτεχνων τρόπων να κάνει σεξ. Όλα αυτά αλλάζουν και διαμορφώνουν τις αντιλήψεις μας σχετικά με το σεξ, πολλές φορές διαστρεβλώνοντάς τες. Και σίγουρα παραγκωνίζουν την έννοια του ερωτικού, ενός στοιχείου που εμπλουτίζει και χρωματίζει τη ζωή του ανθρώπου.

Αν ένας άνθρωπος εστιάζει στην “κατάκτηση” του οργασμού, κινδυνεύει να χάσει την επαφή, τη σύνδεση με το/τη σύντροφό του. Το σεξ κινδυνεύει να γίνει μία βιολογική λειτουργία και να αποκοπεί από το συναίσθημα και οι δύο σύντροφοι ν’ απομακρύνονται, αντί να συνδέονται.

Πρόσφατα είχα μία ανάλογη συζήτηση με ένα θεραπευόμενο. Μιλούσαμε για τη φτωχή σεξουαλική ζωή με τη σύντροφό του τον τελευταίο χρόνο. Ρώτησα τον ίδιο πόσο ελκυστικός και ερωτικός νιώθει αυτόν το χρόνο. Μου μίλησε για το παρελθόν του. Πως μπορεί να προσέφερε λουλούδια σε μία άγνωστη γυναίκα στο δρόμο επειδή την έβρισκε συναρπαστική ή πόσο του άρεσε να κάνει κοπλιμέντα σε μία κοπέλα που ντρεπόταν. Δεν είχε πολλά στοιχεία πλέον που να θύμιζαν αυτό το παρελθόν.
Ο ερωτισμός βέβαια είναι και πέρα από τις σχέσεις με το άλλο φύλο. Ο άνθρωπος που ζει ερωτικά είναι ο άνθρωπος με ενημερότητα, ο οποίος δεν παραμελεί και δεν εγκαταλείπει τη ζωή του. Είναι ο άνθρωπος που λαχταρά να βιώσει νέες εμπειρίες, που δε διστάζει να περάσει μέσα από τις δύσκολες καταστάσεις και δεν τις αποφεύγει.
Συχνά στο γραφείο μου έρχονται νέοι άνθρωποι που παραπονιούνται για την έλλειψη ερωτικού συντρόφου. Πολλές φορές βέβαια η διερεύνηση αυτού του παραπόνου αποκαλύπτει ένα σωρό αγωνίες και φόβους που δε συνδέονται άμεσα με το ερωτικό. Οι ίδιοι άνθρωποι θα παραδεχτούν ότι δε νιώθουν ιδιαίτερα ελκυστικοί κι ερωτικοί αν κληθούν να δουν τον εαυτό τους από απόσταση.
Συχνά, επίσης, οι άνθρωποι που εναλλάσσουν ερωτικούς συντρόφους βιώνουν ερωτικό ανικανοποίητο. Δεν αναφέρομαι απαραίτητα στην εξαρτητική σχέση με το σεξ. Αυτή, παρεμπιπτόντως, απεικονίζεται εξαιρετικά στο φιλμ “Shame” του Steve McQueen. Θυμάμαι, παλιότερα, ένα θεραπευόμενο που κατά τον πρώτο χρόνο της θεραπείας του απολάμβανε να μου απαριθμεί τις “επιτυχίες” του. Μ’ ένα προκλητικό χαμόγελο περίμενε μία αντίδραση θαυμασμού από μέρους μου. Η αγωνία που καλυπτόταν κάτω απ’ αυτό το σωρό των επιφανειακών συναντήσεων, εμφανίστηκε αργότερα, όταν πια αυτός ο νεαρός άντρας ήταν έτοιμος να τη διαχειριστεί. Και η πορεία του στη θεραπεία ήταν όντως αξιοθαύμαστη.
Το ερωτικό ανικανοποίητο είναι ένα συναίσθημα που πιθανόν θα βιώσουμε όλοι κάποια στιγμή στη ζωή μας. Είναι πολύπλοκο και συνδέεται με πολλές πτυχές της ζωής μας. Ταυτόχρονα, το ερωτικό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ζωή μας. Αφορά στον τρόπο που εργαζόμαστε, αναθρέφουμε τα παιδιά μας, κοιτάζουμε το σύντροφό μας, φροντίζουμε το κατοικίδιο μας, λέμε καλημέρα το πρωί στο γείτονά μας, κοιταζόμαστε στον καθρέφτη κ.ο.κ.

Η ψυχολογία του υπογόνιμου ζευγαριού Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Η ψυχολογία του υπογόνιμου ζευγαριού

Η ψυχολογία του υπογόνιμου ζευγαριού είναι ένα αρκετά δύσκολο αλλά και σημαντικό θέμα. Όλο και περισσότερα ζευγάρια απευθύνονται σε κάποιο ψυχολόγο στις μέρες μας λόγω των δυσκολιών γονιμότητας που έχουν. Πολλές φορές βέβαια έρχονται για λάθος λόγο, αφού μπορεί να τους έχει πει κάποιος γυναικολόγος ότι φταίει το άγχος για την υπογονιμότητά τους και το ζευγάρι να ελπίζει για μία μαγική και εύκολη λύση ώστε να προχωρήσει στην τεκνοποίηση. Είναι αλήθεια βέβαια ότι ψυχολογικοί λόγοι μπορεί να δυσχεραίνουν την τεκνοποίηση ενός ζευγαριού, από την άλλη όμως, πολλές φορές οι “ψυχολογικοί λόγοι” είναι πολύ πιο σύμπλοκοι και πολυδιάστατοι από ότι μία γνωσιακού τύπου παρέμβαση στο άγχος -για παράδειγμα- μπορεί να θεραπεύσει. Τότε χρειάζεται να κάνει το ζευγάρι δύσκολη, αλλά πολύτιμη, δουλειά για να προχωρήσει.
Επειδή όμως είναι δύσκολο ν’ απαντηθούν με βεβαιότητα οι ψυχολογικοί λόγοι που οδηγούν στην υπογονιμότητα, το παρόν κείμενο εστιάζει στην επίδραση αυτής της κατάστασης στο ζευγάρι. Πολλές φορές δηλαδή φτάνει ένα ζευγάρι στο γραφείο μου, και ακόμα συχνότερα μόνο η γυναίκα, πολύ πληγωμένο και ταλαιπωρημένο. Το ψυχικό κόστος των δυσκολιών γονιμότητας είναι συχνά μεγάλο. Το ζευγάρι διστάζει να μοιραστεί τα συναισθήματά του. Οι σύντροφοι είναι δύσκολο να το καταγράψουν σα δυσκολία της σχέσης και συχνά κλείνονται ο καθένας στον εαυτό του. Η υπογονιμότητα συχνά καταγράφεται σαν έλλειμμα στη θηλυκότητα ή τον ανδρισμό των συντρόφων και δυσκολεύονται να το επικοινωνήσουν αυτό. Τα εμπόδια βέβαια μεγαλώνουν όταν το περιβάλλον και οι καταγραφές των ανθρώπων είναι πιο παραδοσιακές. Τότε μπορεί να δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να μιλήσουν ανοιχτά για τις ανησυχίες και το βίωμά τους.

Οι ενοχές που φέρουν οι άνθρωποι μπορεί να είναι συντριπτικές, αφού πολλές φορές, στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν αυτό που τους συμβαίνει, καταφεύγουν σε σχήματα τύπου “μου έτυχε αυτή η δυσκολία επειδή προηγουμένως είχα..”.

Θυμάμαι έντονα μία κοπέλα που είχε έρθει στο γραφείο μου πεπεισμένη ότι αιτία για τις δύο συνεχόμενες αποβολές της ήταν μία άμβλωση που είχε κάνει πολύ νεότερη, όταν ήταν σαφώς ανέτοιμη να γίνει μητέρα, παρόλο που ο γιατρός της τη διαβεβαίωνε ότι δεν υπήρχε τέτοιο θέμα.
Συχνά βέβαια καταρρίπτεται και μία ψευδαίσθηση ακεραιότητας που έχουν οι άνθρωποι. Μπορεί δηλαδή ν’ αναρωτιούνται “γιατί σε μένα;”, “μα όλα σε μένα πρέπει να συμβαίνουν”, ενώ η απάντηση στα παραπάνω είναι: “γιατί όχι;”, “γιατί η ζωή δεν έρχεται με συμβόλαια και διαβεβαιώσεις για κανέναν μας”. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η ζωή δεν έχει σαφώς μόνο χαρές και σίγουρα κάποιοι άνθρωποι βιώνουν συχνότερες και μεγαλύτερες δοκιμασίες απ’ ότι άλλοι. Αυτό όμως είναι πέρα από τον έλεγχό μας. Αυτό που σίγουρα μπορούμε να ελέγξουμε είναι οι όροι με τους οποίους μπαίνουμε εμείς στη ζωή. Είναι όροι χαράς, διεκδίκησης κι ευθύνης; Ή μήπως είναι όροι παραίτησης;
Αφού λοιπόν οι σύντροφοι απαντήσουν το παραπάνω ερώτημα, τότε θα μπορέσουν να αναπλαισιώσουν τη δύσκολη εμπειρία της υπογονιμότητας με τέτοιον τρόπο ώστε να φροντίσουν ο ένας τον άλλον και να γίνει η σχέση τους ποιοτικότερη, άρα και πιο κατάλληλη για να καλωσορίσει ένα παιδί.

Το άγχος επίδοσης των αντρών. Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Το άγχος επίδοσης

Το άγχος επίδοσης των αντρών

Το άγχος επίδοσης στους άντρες είναι ένας όρος που αναφέρεται στη σεξολογία και θ’ αναφερθώ σ’ αυτόν στη συνέχεια. Ο στόχος του παρόντος κειμένου είναι βέβαια ευρύτερος απ’ αυτόν.

το άγχος επίδοσης στους άντρες μπορεί να συνδέεται και με αισθήματα ανεπάρκειας γενικότερα. Αυτό βέβαια είναι πολυδιάστατο.

Τι σημαίνει άγχος επίδοσης;

Όταν μιλάμε λοιπόν για άγχος επίδοσης, αναφερόμαστε στις αγχωτικές σκέψεις που μπορεί να κάνει ένας άντρας πριν ή κατά τη διάρκεια της σεξουαλική επαφής και πιθανόν να οδηγήσουν σε δυσλειτουργία στη στύση αφενός και σε μειωμένη ή καθόλου απόλαυση αφετέρου. Αυτές μπορεί να είναι σκέψεις του τύπου: “Θα τα καταφέρω;”, “Πόση ώρα θα διαρκέσει η στύση μου;” κτλ. Πίσω απ’ όλες αυτές τις σκέψεις βέβαια υπάρχει η αγωνία αν είναι επαρκής, ικανός να ικανοποιήσει μία γυναίκα ή να είναι σε μία ισότιμη σχέση.
Πολλές φορές πίσω από αυτές τις σκέψεις υπάρχουν λανθασμένες πεποιθήσεις. Συχνά συναντά κανείς στους ανθρώπους την πεποίθηση ότι οι άντρες έχουν μεγαλύτερο φορτίο όσον αφορά τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού ή ότι ο άντρας είναι αυτός που είναι υπεύθυνος να ικανοποιήσει μία γυναίκα σεξουαλικά. Πηγαίνοντας ακόμα παραπέρα, υπάρχει η στρεβλή εικόνα ότι ο ανδρισμός σχετίζεται αναλογικά με “τις σεξουαλικές επιδόσεις”. Αυτό βέβαια δεν ευσταθεί, αφού η σεξουαλική λειτουργία είναι μία συνεργατική διαδικασία και ταυτόχρονα αντανακλά πολλά περισσότερα για το ζευγάρι.

Το άγχος επίδοσης στο ζευγάρι

Το κλίμα της σχέσης του ζευγαριού παίζει κι εδώ, όπως και σε όλες τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες, σημαντικό ρόλο. Αν ένας άντρας, για παράδειγμα, χάσει τη στύση του κατά τη διάρκεια του σεξ και το ζευγάρι βρει εναλλακτικούς τρόπους να ευχαριστηθεί ή το δει και ως ευκαιρία να διευρύνει το ρεπερτόριό του, το πιο πιθανό είναι ότι δε θα εγκατασταθεί σ’ αυτόν κάποια αγωνία ή άγχος επίδοσης. Το αντίθετο δυστυχώς μπορεί να συμβεί αν το ζευγάρι έχει μία σχέση που διέπεται από επίκριση και ανταγωνισμό.

άγχος επίδοσης στα ζευγάρια

Όπως αναφέρθηκα και προηγουμένως, το άγχος επίδοσης στους άντρες μπορεί να συνδέεται και με αισθήματα ανεπάρκειας γενικότερα. Αυτό βέβαια είναι πολυδιάστατο. Ένας άνθρωπος με αυτοπεποίθηση, που νιώθει καλά με τον εαυτό του είναι πιθανόν να επιλέξει μία σύντροφο με κατανόηση και ενσυναίθηση. Από την άλλη, κάποιος που έχει μεγαλύτερη ανασφάλεια, είναι πιθανότερο να θεωρήσει τον εαυτό του υπαίτιο μετά από μία “σεξουαλική αποτυχία” και να μην τοποθετήσει μία άχαρη εμπειρία σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος άντρας να έχασε τη στύση του σε μία σεξουαλική επαφή με τη σύντροφό του. Όσο μεγαλύτερη αυτεπάρκεια έχει, τόσο πιθανότερο είναι ν’ αποδώσει αυτό το γεγονός στο ότι ήταν κουρασμένος, είχε πιει λιγάκι, δεν ήταν η μέρα του, είχαν τσακωθεί προηγουμένως ή εκείνη έκανε κάτι που τον ενόχλησε. Αν όμως ο ίδιος είναι δυσκολεμένος, είναι πιθανόν να σκεφτεί ότι τίποτα δεν κάνει σωστά, ότι κακώς μπήκε σε μία σχέση αφού δεν μπορεί ν’ ανταπεξέλθει, τι θα σκέφτεται γι’ αυτόν η σύντροφός του κτλ.
Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω πως δυστυχώς πολλές φορές οι άντρες δυσκολεύονται ν’ απευθυνθούν σε ειδικούς. Έχουν ανατραφεί συχνά με τέτοιο τρόπο που έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στην ανεξαρτησία και την αυτοδυναμία τους. Στην ανατροφή των αγοριών δε δίνεται τόση έμφαση στο μοίρασμα και την επικοινωνία όση στην ανατροφή των κοριτσιών. Επομένως, μπορεί να φτάσουν στο γραφείο του ειδικού όταν η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο ή άλλες φορές δε φτάνουν καθόλου. Κι ενώ στις περισσότερες από τις δυσκολίες τους υπάρχει απάντηση, εκείνοι φτάνουν μετά από μεγάλες δυσκολίες να την αναζητήσουν.

Μιλώντας για δύσκολα θέματα στην ψυχοθεραπεία. Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Μιλώντας για δύσκολα θέματα στην ψυχοθεραπεία

Μιλώντας για δύσκολα θέματα στην ψυχοθεραπεία.

Αφορμή για τα κείμενά μου αποτελούν σχεδόν πάντα περιστατικά που συμβαίνουν στο γραφείο μου. Το ίδιο ισχύει και για το συγκεκριμένο. Η διαδικασία της ψυχοθεραπείας βέβαια είναι σχεδόν συνυφασμένη με τα “δύσκολα θέματα”. Εδώ απλά θα γίνει μία αναφορά κάποιων απ’ αυτά, που θεωρώ ότι ενδεχομένως αφορούν πολλούς ανθρώπους, με δεδομένο πάντα το σεβασμό στο απόρρητο και την ιδιωτικότητα των θεραπευόμενών μου.

Αμοιβή ψυχολόγου

Αρχικά θα αναφερθώ στο ζήτημα των χρημάτων. Ενώ για κάποιους αποτελεί ένα οικείο θέμα και με άνεση και εμπιστοσύνη θα αναφερθούν σε αυτό, για άλλους πρόκειται για ένα ευαίσθητο ζήτημα. Από την πρώτη κιόλας συνεδρία, εφόσον δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο συνεργασίας, θα αναφερθούμε και στα οικονομικά. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να εκθέσουν τις δυσκολίες τους, άλλοι να είναι ανεσταλμένοι. Αλλά και πέρα από την αμοιβή και το πλαίσιο, τα χρήματα αποτελούν ένα ζήτημα που αναδύεται στην ψυχοθεραπεία. Ανάμεσα στα ζευγάρια συχνά αποτελεί σημείο τριβής, ενώ συχνά οι οικονομικές δυσκολίες, η γενναιοδωρία, η αποταμίευση και άλλα μπορεί να αναφερθούν ως θέματα προς συζήτηση. Τα χρήματα βέβαια συχνά αποτελούν σύμβολο για τη δυναμική, την ευζωία, τις προοπτικές και τα μέσα που έχει ή μπορεί να κατακτήσει ένας άνθρωπος και ως τέτοιο συχνά επανέρχεται στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Θυμάμαι έναν κύριο που είχε διαπραγματευτεί την αμοιβή μου, όχι γιατί δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει, αλλά γιατί και ο πατέρας του ανέκαθεν θεωρούσε φρόνιμο να κάνει παζάρια στο καθετί και να καταλήγει πάντα να του κάνουν κάποια έκπτωση.

Τραυματικές εμπειρίες

Οι τραυματικές εμπειρίες είναι συχνά ένα δύσκολο θέμα στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία και η δυσκολία του είναι ανάλογη με το μέγεθος του τραύματος και της ενοχοποίησης και αντιστρόφως ανάλογη των ατόμων που γνωρίζουν γι’ αυτές. Συχνά οι άνθρωποι το καταθέτουν από την αρχή ότι “υπάρχει και ένα μυστικό στο οποίο θα αναφερθούν όταν είναι έτοιμοι”. Άλλες φορές αναδύεται φυσικά στη ροή της θεραπείας και άλλες λίγο πριν το τέλος.
Υπάρχουν όμως και αυτές οι μοναδικές συνεδρίες στις οποίες έρχεται κάποιος απλά για να πει το μυστικό του. Και δεν ξανάρχεται. Και αυτός είναι όρος από την αρχή. Είναι κάποιες συνεδρίες που ξέρεις ότι θ’ ακούσεις έναν άνθρωπο, θα “εμπεριέξεις” τον πόνο του, θα επιχειρήσεις να τον βοηθήσεις να αναπλαισιώσει την εμπειρία ή το μυστικό του σε μία ώρα και δε θα τον ξαναδείς.

Τα δύσκολα θέματα στην ψυχοθεραπεία

Συχνά τα δύσκολα θέματα στην ψυχοθεραπεία είναι αυτά που αφορούν στη σχέση θεραπευτή-θεραπευόμενου. Η πικρία ή ο θυμός, αλλά και τα ρομαντικά συναισθήματα, ενώ πολλές φορές υπάρχουν και αυτό είναι ανθρώπινο, πολλές φορές υπάρχουν αναστολές στο να αναφερθούν και να κατανοηθούν με θεραπευτικό τρόπο. Γιατί αυτός είναι ο στόχος, η αξιοποίησή τους στη θεραπευτική διαδικασία. Υπάρχει όμως και η δυσκολία στα θετικά συναισθήματα. Μία θεραπευόμενή μου, με την οποία δουλεύαμε από καιρό και η οποία βίωνε μία απειλητική συνθήκη, στο κλείσιμο μίας συνεδρίας μου είπε εμφανώς συγκινημένη ότι δε θα τα κατάφερνε χωρίς τη θεραπεία και εμένα προσωπικά. Βιάστηκα να της πω ότι η δουλειά ήταν δική της και είμαι περήφανη γι’ αυτήν. Βιάστηκα όμως να της το πω. Και καθώς έφευγε, μου ήταν όλο και πιο ξεκάθαρο ότι και το να λαμβάνουμε καλά λόγια κι ευγνωμοσύνη μπορεί κάποιες φορές να μας δυσκολέψει εξίσου. Και να βιαστούμε να απαντήσουμε.

Όταν η ηλικία και ο χρόνος προκαλούν άγχος. Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Ηλικια & Χρόνος

Όταν η ηλικία και ο χρόνος προκαλούν άγχος

Το άγχος που έχουν πολλοί άνθρωποι επειδή μεγαλώνουν ή επειδή περνάει ο χρόνος είναι συχνό “παράπονο” των ανθρώπων που αναζητούν θεραπεία. Άλλες φορές μπορεί ν’ αναφερθεί τυχαία σε κάποια συνεδρία πόσο πιεστική μπορεί να είναι η αίσθηση του χρόνου που περνάει ή πόση δυσφορία μπορεί να νιώθουν σε στιγμές συνειδητοποίησης της ηλικίας τους.
Πολλές σημαντικές συνειδητοποιήσεις γίνονται, για παράδειγμα, όταν πλησιάζουν τα γενέθλια των ατόμων.

Πρόκειται για μία συμβολική μέρα που μπορεί να κινητοποιεί ή να αγχώνει τους ανθρώπους. Κάποιοι άνθρωποι τα αγνοούν και δε θέλουν να τα γιορτάζουν. Άλλοι κάνουν προετοιμασίες και πάρτι. Αρκετοί όμως νιώθουν δυσφορία με την περίσταση, αφού τους φέρνει αντιμέτωπους με έναν απολογισμό.

Μία συχνή ερώτηση που κάνω σε ανθρώπους που έχουν τα γενέθλιά τους είναι αν έχουν κάποιο λόγο για να γιορτάσουν. Και η απάντηση πολλές φορές είναι αρκετά διαφωτιστική.
Τα γενέθλια βέβαια συχνά βοηθούν ν’ αναδυθεί και το υπαρξιακό άγχος στους ανθρώπους, η συνειδητοποίηση δηλαδή ότι δεν έχουμε άπειρες ευκαιρίες και χρόνο για να ζήσουμε τη ζωή μας όπως επιθυμούμε. Η συγκεκριμένη διαπίστωση μπορεί να σώσει έναν άνθρωπο ή να τον κάνει να βουλιάξει σε απελπισία. Ο χρόνος μας είναι πεπερασμένος και αυτή είναι μία διαπίστωση που προκαλεί αντικρουόμενα συναισθήματα. Όταν βέβαια το υπαρξιακό άγχος είναι οξύ, ο άνθρωπος μπορεί να παραλύσει από την αγωνία του και να δυσκολευτεί ν’ αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που μπορεί να έχει. Θυμάμαι μία κυρία που ένιωθε έντονο υπαρξιακό άγχος μετά το θάνατο της αδερφής της. Η συγκεκριμένη γυναίκα παρέλυε ακόμα και στη σκέψη του δικού της θανάτου και κάθε τέτοια αναφορά της ήταν αβάσταχτη. Η θεραπεία της χρειάστηκε θάρρος και υπομονή και από τις δύο. Αυτή η γυναίκα έπρεπε ν’ αναλάβει εκ νέου την ευθύνη της ζωής της και των επιλογών της και είχε μεγάλη αντίσταση σε αυτό. Οι θάνατοι αγαπημένων προσώπων επομένως μπορεί να έχουν πολλαπλές επιδράσεις πάνω μας.
Εκτός από τα γενέθλια και τους θανάτους, υπάρχουν και άλλες περιστάσεις στις οποίες αναδύεται έντονο αυτό το άγχος. Η συνταξιοδότηση είναι επίσης ένας σημαντικός σταθμός στη ζωή του ανθρώπου που προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα και άγχος. Οι άνθρωποι χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά και τις προτεραιότητές τους και αυτό είναι μία σύνθετη διαδικασία. Χρειάζεται να βρουν άλλες δραστηριότητες που θα εμπλουτίσουν τη ζωή τους με ενδιαφέρον και περιεχόμενο και ν’ αξιοποιήσουν όλο αυτόν τον ελεύθερο χρόνο που θα έχουν στη διάθεσή τους. Αντίστοιχη συνθήκη είναι και η εμμηνόπαυση για τις γυναίκες. Ο κύκλος της γονιμότητας κλείνει γι’ αυτές και αυτό μπορεί να συνεπάγεται συναισθήματα πένθους. Ταυτόχρονα, βέβαια, μπορεί να ξεκινά και μία περίοδος σεξουαλικής απελευθέρωσης.
Θα ήταν αφελές να πιστέψουμε βέβαια ότι το άγχος της ηλικίας και το υπαρξιακό άγχος συνδέονται μόνο με τη μέση και την ώριμη ηλικία. Θυμάμαι μία κοπέλα μόλις 23 χρονών, που μόλις είχε αποφοιτήσει από το πανεπιστήμιο, να υποφέρει από επίμονες σκέψεις για την ηλικία της και να την υπολογίζει καθημερινά.
Καλό είναι οι άνθρωποι να έρχονται σ’ επαφή με τις αγωνίες τους όσο δυσάρεστα κι αν είναι τα συναισθήματα. Πολλές φορές αυτά τα συναισθήματα μπορεί να τους ενημερώνουν για πολύ σημαντικά ζητήματα που τους αφορούν σε σχέση με τη ζωή τους. Το να ζει κάποιος τη ζωή του με συνείδηση βέβαια χρειάζεται καθημερινή μέριμνα. Το κέρδος που αποκομίζει όμως είναι σημαντικό.

Ψάχνοντας το νόημα της ζωήςby Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

το νόημα της ζωής

Ψάχνοντας το νόημα της ζωής

Πολύ συχνά οι άνθρωποι, θέλοντας να περιγράψουν το δυσάρεστο συναίσθημά τους, λένε ότι δυσκολεύονται να βρουν νόημα στη ζωή τους. Από την άλλη, πολύς λόγος έχει γίνει για το τι πραγματικά σημαίνει νόημα στη ζωή μας και πώς το βρίσκει κάποιος.
Σύμφωνα με το Βίκτωρ Φρανκλ, ένα νευρολόγο-ψυχίατρο ο οποίος επιβίωσε από το Ολοκαύτωμα, το νόημα της ζωής σχετίζεται με τρία πράγματα: τι καταφέρνει κάποιος και τι συνεισφέρει στον κόσμο, τι είδους εμπειρίες παίρνει από τον κόσμο και ποια στάση υιοθετεί απέναντι στα πράγματα που δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Αυτό όμως άραγε εννοούν οι θεραπευόμενοι όταν παραπονιούνται για έλλειψη νοήματος στη ζωή τους;
Αρχικά, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη σημασία του νοήματος. Η έννοια αυτή δίνει δομή και τάξη στη ζωή μας και από αυτή συχνά απορρέουν και οι αξίες μας. Τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι αυτοί βιώνουν υπαρξιακές αγωνίες όπως φόβο θανάτου, ανασφάλεια ή απομόνωση. Άλλες φορές μπορεί να έχουν βιώσει ένα η περισσότερα τραυματικά γεγονότα, να περνάνε μεγάλες περιόδους με ψυχοπιεστικές καταστάσεις και να έχουν χάσει την εστίασή τους. Είναι σημαντικό λοιπόν να τους βοηθήσουμε να δουν πιο καθαρά τι σημαίνει για τους ίδιους η αναζήτησή τους αυτή. Για ν’ αντέξουν συναισθηματικά να μπουν σ’ αυτή τη διερεύνηση, είναι σημαντικό να νιώθουν ότι ο θεραπευτής θα είναι εκεί, παρών, να τους στηρίξει και να τους συνδράμει. Αν, για παράδειγμα, ένας θεραπευτής δεν έχει κάνει ο ίδιος επαρκή δουλειά με τον εαυτό του, είναι πολύ πιθανό συνειδητά ή ασυνείδητα να αποφεύγει τη διερεύνηση ενός τέτοιου αιτήματος.
Οι άνθρωποι που δεσμεύονται σε θεραπεία τις περισσότερες φορές ανακουφίζονται από την αγωνία που μπορεί να έχει μία τέτοια αναζήτηση. Η εμπλοκή στη διαδικασία και η μοναδική σχέση που χτίζουν με το θεραπευτή τους προσφέρει ένα ασφαλές πλαίσιο ώστε να πάρουν απόσταση από τη ζωή τους, να την παρατηρήσουν και να αξιολογήσουν ρεαλιστικότερα τις επιλογές τους. Τα δύσκολα συναισθήματα πρέπει να διερευνηθούν με γενναιότητα και να μην καμουφλάρονται πίσω από την αοριστία μίας έννοιας όπως “το νόημα της ζωής”. Η δέσμευση σε αλλαγές, η διάθεση για δημιουργικότητα και για αναζήτηση εναλλακτικών επιλογών προσφέρουν ανακούφιση στο θεραπευόμενο.

Η αναζήτηση του νοήματος λοιπόν είναι ένα παράδοξο: όσο περισσότερο κανείς το ψάχνει με τη λογική του, τόσο περισσότερο απομακρύνεται απ’ αυτό. Το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να ψάξει την απάντηση πέρα από την ερώτηση.

Το ζήτημα του φύλου στην ψυχοθεραπείαby Εύη Μεσσαριτάκη Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

Το ζήτημα του φύλου στην ψυχοθεραπεία

Ένας κύριος μου τηλεφώνησε πριν από κάποιες μέρες, αφού διάβασε το βιογραφικό μου στο διαδίκτυο και αναζητούσε ψυχοθεραπευτή που να ασχολείται με τις σεξουαλικές διαταραχές. Αφού κάναμε μία πρώτη συζήτηση, μου είπε σχεδόν ενοχικά ότι θα προτιμούσε να απευθυνθεί σε άνδρα ψυχοθεραπευτή “γιατί ντρέπεται” και “γιατί θα τον καταλάβαινε καλύτερα”. Στη συνέχεια ζήτησε τη γνώμη μου. Εγώ έχω σαν αρχή να μην τοποθετούμαι και μάλιστα σε τόσο πρώιμο στάδιο της επικοινωνίας και του εξήγησα ότι η επιλογή του ειδικού ψυχικής υγείας είναι ήδη ένα κομμάτι της ψυχοθεραπείας του και ότι θα έπρεπε να ακούσει τον εαυτό του. Μετά από λίγες μέρες ξαναεπικοινώνησε μαζί μου για να ξεκινήσουμε ψυχοθεραπεία. Προφανώς αυτή η πιο ουδέτερη στάση τον βοήθησε να ακούσει τον εαυτό του.

Άντρας ή Γυναίκα Ψυχολόγος;

Το ζήτημα του φύλου στην ψυχοθεραπεία είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα. Από τη μία έχουμε θεραπευόμενους που στοχευμένα προτιμούν άντρες ή γυναίκες ψυχοθεραπευτές. Αυτό μπορεί να έχει να κάνει με διάφορες πεποιθήσεις τους. Ένας ίσως οι άντρες θεραπευόμενοι είναι πιο “ευαίσθητοι” ως προς αυτό και οι γυναίκες να είναι πιθανόν πιο ευέλικτες. Αυτό ίσως να έχει να κάνει και με τις αναστολές, αφού οι γυναίκες μαθαίνουν από πολύ νωρίς στη ζωή τους να μιλούν για τα συναισθήματά τους, ενώ οι άντρες μπορεί να έχουν πιο σθεναρές αναστολές.
Συχνά το φύλο του ψυχοθεραπευτή λειτουργεί καταλυτικά στη ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Μία γυναίκα μπορεί να προβάλλει στο ψυχοθεραπευτή της τα συναισθήματα που είχε προς τον πατέρα της ή ένας άντρας να φτιάξει μία τριγωνική σχέση ανάμεσα σ’ αυτόν, τη ψυχοθεραπεύτρια και τη σύντροφό του. Αυτό είναι σημαντικό κομμάτι της ψυχοθεραπείας και η αξιοποίησή του εξαρτάται από την εκπαίδευση και τις δεξιότητες του εκάστοτε ψυχοθεραπευτή. Θυμάμαι μία από τις πρώτες μου θεραπευόμενες. Έχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από τότε. Μου περιέγραφε τη θυελλώδη σχέση που είχε με τη μεγάλη της αδερφή. Ήταν ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο για την ίδια αφού η αδερφή της είχε αναλάβει και καθήκοντα κηδεμόνα προς τη θεραπευόμενή μου. Η θεραπευόμενή μου την προκαλούσε ανοιχτά πολλές φορές, παρόλο που ήταν και οι δύο ενήλικες πλέον, ώστε να αναπαραχθεί αυτό το “παιχνίδι” γονέα-παιδιού με το οποίο και οι δύο είχαν μεγαλώσει. Ήταν και για τις δύο μας σημαντική στιγμή όταν συνειδητοποιήσαμε ότι πολλές φορές προσέγγιζε και τη θεραπεία της με αυτόν τον τρόπο, την πρόκληση, παρασύροντάς με ενδεχομένως σε μία αντίστοιχη δυναμική. Η συνειδητοποίηση αυτή μας βοήθησε να προχωρήσουμε τη σχέση μας σε ένα πιο “ενήλικο” στάδιο και να γίνει πιο ισότιμη. Και αυτό βοήθησε και την ίδια να διευρύνει και στη σχέση με την αδερφή της. Και να παίρνει την αγάπη και τη φροντίδα της αναζητώντας την ως ενήλικη και όχι ως ανήμπορο παιδί.
Η παραπάνω είναι ένα -ίσως απλοϊκό- παράδειγμα του τι αποτελεί μεταβίβαση, όπως το ονομάζουν οι ψυχαναλυτές, στην ψυχοθεραπεία. Υπάρχουν, επίσης, συχνά κάποιες λανθασμένες πεποιθήσεις ότι ο ψυχοθεραπευτής, για να συναισθανθεί το θεραπευόμενο, πρέπει να έχει αντίστοιχες εμπειρίες. Έτσι μόνο ένας άντρας μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει να χάσει κάποιος τη στύση του και μόνο μία γυναίκα που έχει γίνει μάνα μπορεί να καταλάβει τις αγωνίες μίας μάνας για το παιδί της. Συχνά απαντώ στους θεραπευόμενούς μου ότι εκατό ζωές δε θα μου έφταναν για να έχω βιώσει στη ζωή μου όλα όσα έχουν βιώσει οι θεραπευόμενοί μου κατά καιρούς. Η απεύθυνση όμως ενός πιθανού θεραπευόμενου σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας συχνά καθορίζεται από αντίστοιχες, περιοριστικές, πεποιθήσεις.
Από την άλλη είναι και οι ειδικοί ψυχικής υγείας. Συχνά κάποιοι από εμάς προτιμούν να δουλεύουν με άντρες ή με γυναίκες. Η ψυχοθεραπεία είναι μία διεργασία που τις περισσότερες φορές βοηθάει και εμάς τους ίδιους να προχωράμε και να εμβαθύνουμε στη ζωή όλο και περισσότερο. Και για να συμβεί αυτό, άλλοτε “μας βοηθούν” άνδρες και άλλοτε γυναίκες, ανάλογα με την προσωπική ιστορία του καθενός. Γι’ αυτό το λόγο, η δουλειά με τον εαυτό, η προσωπική θεραπεία δηλαδή και η ενημερότητα είναι απαραίτητα για τον εκάστοτε ειδικό. Οι θεραπευόμενοι λοιπόν θα πρέπει να επιλέγουν συνοδοιπόρους που τους νιώθουν να πατούν καλά στα πόδια τους και να μπορούν να τους φροντίσουν μέχρι και οι ίδιοι να είναι έτοιμοι να προχωρήσουν.