Τοξικοί άνθρωποι: βγάλτε τους από τη ζωή σας

Παντού γύρω μας υπάρχουν άνθρωποι που ρουφάνε όλη τη θετική μας ενέργεια, προκειμένου να τροφοδοτήσουν την ακόρεστη πείνα τους για απαισιοδοξία, αρνητισμό και καταστροφή.
Το αποτέλεσμα είναι να νιώθουμε μονίμως συναισθηματικά εξαντλημένοι.

Αυτά τα «ψυχολογικά βαμπίρ» χαρακτηρίζονται συχνά από διαταραχές και έχουν την τάση να είναι:
- Άτομα αδιάκριτα, χωρίς όρια
- Άτομα με τάσεις υπερβολής που παρουσιάζουν κάτι ασήμαντο ως τραγικό
- Άτομα επικριτικά που βρίσκουν ελαττώματα στους πάντες και τα πάντα
- Άτομα που γκρινιάζουν συνεχώς που δεν ικανοποιούνται με τίποτα
- Άτομα αδιάλλακτα που δε συμφωνούν ποτέ με τους άλλους
- Άτομα απαιτητικά και επίμονα
- Άτομα αρνητικά και απαισιόδοξα
- Άτομα που δεν αποδέχονται τις ευθύνες τους και κατηγορούν πάντα τους άλλους για τις πράξεις και τα προβλήματά τους
Δείτε τρεις χρήσιμες στρατηγικές που θα σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε ένα τέτοιο άτομο που υπάρχει στη ζωή σας.

1. Αναγνωρίστε τα σημάδια νωρίς
Η αρνητική φύση αυτών των ανθρώπων δεν είναι πάντοτε προφανής εκ πρώτης όψεως.
Οι ιδιοτροπίες τους μοιάζουν αρχικά ασήμαντες, οι ιστορίες τους μοιάζουν ενδιαφέρουσες και ο δραματικός τόνος στη φωνή τους μοιάζει θεατρικός. Σιγά-σιγά όμως αποκαλύπτεται το πραγματικό τους πρόσωπο και εσείς δεν πρέπει να αγνοήσετε τις ανησυχητικές ενδείξεις.

2. Περιορίστε τις επαφές
Από τη στιγμή που θα εντοπίσετε το «βαμπίρ», προσπαθήστε να περιορίσετε το χρόνο που περνάτε μαζί.
Εάν πρόκειται για ένα άτομο που βλέπετε συχνά, βάλτε τα όριά σας. Επειδή τα άτομα αυτά χώνουν τη μύτη τους παντού και παίρνουν την πρωτοβουλία να ανοίγουν συζήτηση, μην ξεχνάτε να τονίζετε ότι βιάζεστε τρομερά ή ότι έχετε πολλή δουλειά και πολλές υποχρεώσεις.

3. Μην πέσετε στην παγίδα τους
Όσο κι αν θέλετε να πιστέψετε ότι μπορείτε να βοηθήσετε αυτά τα άτομα, το πιο πιθανό είναι ότι δεν μπορείτε.
Οι χρόνια αρνητικοί άνθρωποι είτε αντιστέκονται στην εξωτερική βοήθεια, είτε «δημιουργούν» μονίμως νέα προβλήματα στη ζωή τους. Η λύση στο πρόβλημά τους είναι θέμα ειδικού κι έτσι πρέπει να κάνετε το παν για να προστατεύσετε τον εαυτό σας.

Η ενέργεια –και συγκεκριμένα η θετική ενέργεια– αποτελεί πολυτέλεια τη σύγχρονη εποχή.
Μην τη σπαταλάτε λοιπόν σε άτομα που δεν θα την εκτιμήσουν και αφιερώστε το χρόνο σας σε θετικούς ανθρώπους που θα σας γεμίσουν χαρά και ζωντάνια.

Συγκατοίκηση: ο εχθρός του εγωισμού και της ανωριμότητας

Οι λέξεις συγκατοίκηση και συμβίωση, τρομοκρατούν πολλούς, ειδικά τους άντρες.
Γιατί όμως; Γιατί η πιο απλή και τρυφερή ανθρώπινη ανάγκη, να φοβίζει;

 

Συγκατοίκηση και συμβίωση

Οι έρευνες δείχνουν ότι τα ζευγάρια που αποφασίζουν να δοκιμάσουν τη συμβίωση και τη συγκατοίκηση, έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να δουν τη σχέση τους να ευοδώνει, συγκριτικά με τα ζευγάρια που μένουν χώρια.
Η εξήγηση είναι απλή: οι άνθρωποι που μένουν μαζί μοιράζονται περισσότερα πράγματα, έρχονται πιο κοντά και δεσμεύονται περισσότερο.
Βρίσκουν έναν κοινό τόπο για την αγάπη και τον έρωτα, μπορούν να οργανώσουν το χώρο τους όπως θέλουν, να μην αναγκάζονται να εφευρίσκουν διάφορους τρόπους για να είναι μαζί συνέχεια.

Η συμβίωση δίνει τη δυνατότητα για γνώση και αναγνώριση.
Μπορείς να μάθεις πάρα πολλά για το πώς να μοιράζεσαι, να διεκδικείς αλλά και να υποχωρείς όταν πρέπει, να αναγνωρίζεις τα λάθη σου και τα λάθη του άλλου, καθώς επίσης και τα ελαττώματα σου.
Και το πιο βασικό από όλα, είναι ότι μέσα σε μια σχέση καταλήγεις να καταλάβεις τι έχει αξία στη ζωή σου και ποια πράγματα θέλεις και χρειάζεται να έχει ο σύντροφος σου.
Η συγκατοίκηση μπορεί να σε βοηθήσει να τα καταλάβεις όλα αυτα ουσιαστικά και όχι επιφανειακά, γιατί μια σχέση που βιώνει συγκατοίκηση κολυμπά σε νερά βαθιά, που απαιτούν καλούς κολυμβητές, με αντοχή αλλά και πείσμα για το καλό αποτέλεσμα.

Προβλήματα στη συγκατοίκηση

Πολλές φορές ζευγάρια που αποφασίζουν να δοκιμάσουν τη συγκατοίκηση, δεν αντέχουν και χωρίζουν.
Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους, ωστόσο η εμπειρία δείχνει ότι 2 είναι οι βασικοί λόγοι:

-Πρώτα από όλα, η έλλειψη δέσμευσης και αποφασιστικότητας.
Κάποιοι άνθρωποι βλέπουν τις σχέσεις κάπως επιφανειακά, αρνούνται να επενδύσουν στη σχέση, και τη βλέπουν σαν κάτι το ευκαιριακό που αν ευοδώσει, ευόδωσε…αν όχι, δεν πειράζει πάμε παρακάτω.

Αυτή η λογική δείχνει συνήθως ανθρώπους που έχουν ελλειματική συναισθηματική πλευρά, δεν μπορούν δηλαδή να βιώσουν συναισθήματα σε βάθος και ουσία, γιατί φοβούνται ότι αν το κάνουν θα παγιδευτούν.
Δεν υπάρχει βέβαια κάτι πιο λάθος απο αυτό, καθώς αυτή και μόνο η λογική είναι η παγίδα που έχουν οι ίδιοι στήσει στον εαυτό τους.
Δε δίνουν την ευκαιρία στον άλλο άνθρωπο να δείξει ότι αξίζει και δε δίνουν και στον εαυτό τους την ευκαιρία να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό, κάτι δυνατό και έντονο.

-Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα της συγκατοίκησης είναι ο εγωισμός.
Αυτό φυσικά είναι ένα γενικότερο πρόβλημα στις σχέσεις σήμερα, καθώς πολλά ζευγάρια προτάσσουν το εγώ τους σε κάθε πρόβλημα και δεν σκύβουν πάνω από αυτό για να δούν πώς θα το λύσουν από κοινού.
Και φυσικά, όταν δυο άνθρωποι μένουν μαζί και το πρόβλημα διογκώνεται, τότε δεν μπορεί να υπάρξει λύση αν δεν αποφασίσουν να αλλάξουν στάση και να δουν το πρόβλημα ως σχέση και ως ζευγάρι και όχι ο καθένας ατομικά.

Μυστικά επιτυχίας για επιτυχημένη συγκατοίκηση και αρμονική συμβίωση

Ο σεβασμός του προσωπικού χώρου, η δυνατότητα να μπορεί κάποιος να ηρεμήσει μέσα στο σπίτι διαβάζοντας ένα βιβλίο, παίζοντας ένα παιχνίδι, βλέποντας μια ταινία, ασχολούμενος με τα ενδιαφέροντά του γενικότερα, είναι αναγκαία συστατικά μιας πετυχημένης συμβίωσης και συγκατοίκησης.

Κανείς δεν μπορεί να μιλά 24 ώρες το 24ωρο, κανείς δεν μπορεί να έχει πάντα την τέλεια διάθεση.
Κι όμως οι σχέσεις που βασίζονται στην αγάπη, τον έρωτα και το σεβασμό κερδίζουν, γιατί ακόμα και στις στιγμές της αναπόφευκτης γκρίνιας μπορούν να βρούν πεδίο συνεννόησης, ακόμα και αν χρειάζεται λίγη σιωπή, λίγη απομόνωση και λίγη ηρεμία.

Το μυστικό στην επιτυχημένη συγκατοίκηση είναι η συνεχής διεκδίκηση του ανθρώπου μας, έτσι ώστε να κρατήσουμε τον έρωτα ζωντανό και ακμαίο.
Η συνήθεια είναι κάτι ύπουλο και μπορεί να χτυπήσει την πόρτα μας οποιαδήποτε στιγμή.
Είναι όμως στο χέρι μας το να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τις παγίδες, να δείξουμε στον άνθρωπο μας πόσο τον αγαπάμε.

Εξάλλου, υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από το να ξυπνάς στο πλευρό του ανθρώπου που αγαπάς;
Αυτό, μόνο η συγκατοίκηση και η αρμονική συμβίωση μπορούν να μας το προσφέρουν.

Πώς αγαπά κανείς στα σοβαρά 16/11/2014

Ας εξετάσουμε εκείνες τις ιδιότητες που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την τέχνη, για την ικανότητα, της αγάπης.

Σύμφωνα με τη φύση της αγάπης, η κύρια προϋπόθεση για να φτάσουμε στην αγάπη, είναι το ξεπέρασμα του ναρκισσισμού μας.
Στη ναρκισσιστική κατάσταση πιστεύει κανείς σαν πραγματικό, μόνο αυτό που νιώθει μέσα του, ενώ τα φαινόμενα του έξω κόσμου τα νιώθει μόνο από την άποψη αν είναι ωφέλιμα ή επιζήμια σ’ αυτόν.

Ο αντίθετος από το ναρκισσισμό πόλος, είναι η αντικειμενικότητα.
Η ικανότητα δηλαδή να βλέπεις τους ανθρώπους και τα πράγματα όπως είναι, αντικειμενικά, και να είσαι σε θέση να ξεχωρίζεις αυτή την αντικειμενική εικόνα, από την εικόνα που σχηματίζεται σύμφωνα με τις επιθυμίες και τους φόβους σου. 

Όλες οι μορφές της ψύχωσης δείχνουν τη σε υπερβολικό βαθμό ανικανότητα, τού να είναι κανείς αντικειμενικός.
Για το παράφρον άτομο, η μόνη πραγματικότητα που υπάρχει, είναι αυτή που έχει μέσα του, η πραγματικότητα των επιθυμιών και των φόβων του.
Βλέπει τον εξωτερικό κόσμο σαν σύμβολο του εσωτερικού του κόσμου, σαν δημιούργημά του.

Το ίδιο κάνουμε όταν ονειρευόμαστε.
Στα όνειρά μας φτιάχνουμε γεγονότα, σκηνοθετούμε δράματα, που είναι η έκφραση των επιθυμιών και φόβων μας (καθώς και της κρίσης και της διαίσθησής μας καμιά φορά) και όσο κοιμόμαστε είμαστε βέβαιοι ότι αυτά είναι πραγματικά, σαν την πραγματικότητα που βλέπουμε ξύπνιοι.

Ο παράφρονας ή ο ονειροπόλος αποτυχαίνει τέλεια στο να έχει αντικειμενική εικόνα του εξωτερικού κόσμου.
Ωστόσο, όλοι μας είμαστε λίγο ή πολύ παράφρονες, λίγο ή πολύ ονειροπόλοι.
Ο καθένας μας έχει μια μη αντικειμενική αντίληψη του κόσμου, μία άποψη παραμορφωμένη από το ναρκισσισμό του.

Παραδείγματα πολλά μπορεί να βρει ο καθένας παρατηρώντας τον εαυτό του, τους διπλανούς του, ακόμα και διαβάζοντας τις εφημερίδες.
Ποικίλλουν βέβαια στο βαθμό της ναρκισσιστικής παραμόρφωσης της πραγματικότητας.
Μία γυναίκα π.χ. τηλεφωνεί στο γιατρό της για να του πει ότι θέλει να τον επισκεφτεί στο γραφείο του, το ίδιο απόγευμα.
Ο γιατρός απαντά ότι δεν είναι ελεύθερος το απόγευμα, αλλά θα μπορέσει να τη δεχτεί την επομένη.
Αυτή επιμένει: "γιατρέ μου, το σπίτι μου είναι μόνο πέντε λεπτά από το γραφείο σας".
Δε μπορεί να καταλάβει ότι το γεγονός πως μένει δίπλα, δεν προσθέτει τίποτε στο χρόνο του γιατρού.
Αντιλαμβάνεται την όλη κατάσταση ναρκισσιστικά: εφόσον αυτή γλιτώνει χρόνο, θα πει ότι κι ο άλλος γλιτώνει χρόνο.
Η μόνη πραγματικότητα γι’ αυτήν, είναι ο εαυτός της.

Λιγότερο υπερβολικές -ή ίσως μόνο λιγότερο φανερές- αυτές οι παραμορφώσεις της πραγματικότητας, παρουσιάζονται στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Πόσοι γονείς δεν αντιλαμβάνονται τις αντιδράσεις του παιδιού τους με μέτρο την υπακοή του, την ευχαρίστηση που τους προκαλεί, την πίστωση που αντιπροσωπεύει γι’ αυτούς κλπ. αντί να διερευνούν ή έστω να ενδιαφέρονται προσωπικά για το τι νιώθει το παιδί μέσα στον εαυτό του και για τον εαυτό του;
Πόσοι σύζυγοι δεν πιστεύουν για τον άντρα τους ότι είναι άχρηστος και βλάκας, γιατί εκείνος δεν ανταποκρίνεται στη φανταστική εικόνα ενός λαμπρού ιππότη, που είχαν φτιάξει στα παιδικά τους όνειρα;

H ίδια έλλειψη αντικειμενικότητας παρατηρείται και στις σχέσεις ανάμεσα στα έθνη.
Θεωρούμε ότι το έθνος μας αντιπροσωπεύει ό,τι καλό και ευγενικό, και το ξένο μπορεί σε μια μέρα μέσα να αποδειχτεί ότι είναι εχθρικό και διεφθαρμένο.
Με άλλο μέτρο κρίνουμε τις δικές μας ενέργειες, με άλλο τις ενέργειες του ξένου έθνους.
Ακόμα κι οι καλές πράξεις του εχθρού κρίνονται σαν δείγμα ιδιαίτερης διαβολικότητας, που έχουν σκοπό να εξαπατήσουν κι εμάς και τον κόσμο, ενώ οι δικές μας κακές πράξεις είναι αναγκαίες και δικαιώνονται από τους ευγενικούς σκοπούς που υπηρετούν.
Το συμπέρασμα είναι ότι τόσο στις σχέσεις ανάμεσα στα έθνη όσο και ανάμεσα στα άτομα, η αντικειμενικότητα είναι η εξαίρεση, και κανόνας είναι η ναρκισσιστική παραμόρφωση της πραγματικότητας.

Το όργανο της αντικειμενικής σκέψης, είναι η λογική.
Η ψυχική στάση που παρακολουθεί τη λογική, είναι η ταπεινοφροσύνη.
Το να είσαι αντικειμενικός, να χρησιμοποιείς τη λογική σου, είναι δυνατό μόνο αν έχεις φτάσει σε μία στάση ταπεινοφροσύνης, αν έχεις απελευθερωθεί από τα όνειρα της παντογνωσίας και παντοδυναμίας, που έχεις όταν είσαι παιδί.
Στο δικό μας θέμα αυτό σημαίνει ότι η αγάπη εξαρτιέται από τη σχετική έλλειψη ναρκισσισμού και απαιτεί την ανάπτυξη της ταπεινοφροσύνης, της αντικειμενικότητας και του λογικού.

Όλη μας η ζωή πρέπει να αφιερωθεί σε αυτό το σκοπό.
Ταπεινοφροσύνη και αντικειμενικότητα είναι αξεχώριστα, ακριβώς όπως και η αγάπη.
Δε μπορώ να είμαι αληθινά αντικειμενικός προς την οικογένειά μου, αν δε μπορώ να είμαι αντικειμενικός προς τον ξένο, και αντίστροφα.
Αν θέλω να μάθω την τέχνη της αγάπης, πρέπει να επιδιώξω την αντικειμενικότητα σε κάθε κατάσταση και να γίνω ευαίσθητος στις καταστάσεις που δεν είμαι αντικειμενικός.
Πρέπει να προσπαθήσω να δω τη διαφορά ανάμεσα στην εικόνα που έχω για ένα πρόσωπο και τη συμπεριφορά του, καθώς είναι ναρκισσιστικά αλλοιωμένη, και στην πραγματικότητα του προσώπου, όπως αυτή υπάρχει ανεξάρτητα από τα δικά μου συμφέροντα, ανάγκες και φόβους.

Το να κατακτήσεις την ικανότητα για αντικειμενικότητα και λογική, είναι ο μισός δρόμος για να κατακτήσεις την τέχνη της αγάπης, αλλά πρέπει να κατακτηθεί αυτή η αντικειμενικότητα, σε σχέση με όλους εκείνους με τους οποίους έρχεσαι σε επαφή.
Αν θελήσεις να κρατήσεις την αντικειμενικότητα μόνο για το αγαπημένο σου πρόσωπο και νομίζεις ότι δε σου χρειάζεται αυτή στις σχέσεις σου με τον υπόλοιπο κόσμο, σύντομα θα ανακαλύψεις ότι αποτυχαίνεις και στο ένα και στο άλλο πεδίο.




Erich Fromm, Η Τέχνης της Αγάπης, εκδόσεις Μπουκουμάνης

Αυτό που είμαστε, όχι αυτό που πρέπει να είμαστε

Ποιός από μας δεν έχει γνωρίσει κάποιον άνθρωπο (ίσως τον ίδιο μας τον εαυτό) που να είναι τόσο στραμμένος προς τα έξω, τόσο απορροφημένος στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε να χάνει κάθε αίσθηση του εαυτού του;

Ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν του τίθεται κάποιο ερώτημα, αναζητεί την απάντηση προς τα έξω κι όχι προς τα μέσα.
Διατρέχει δηλαδή τα πρόσωπα των άλλων, για να μαντέψει ποιά απάντηση επιθυμούν ή περιμένουν.

Για έναν τέτοιον άνθρωπο θεωρώ χρήσιμο να συνοψίσω μια τριάδα δοκιμίων που έγραψε ο Σοπενάουερ προς το τέλος της ζωής του
(Για όποιον έχει φιλοσοφικές τάσεις είναι γραμμένα σε γλώσσα σαφή και προσβάσιμη στον μη ειδικό).
Βασικά, τα δοκίμια τονίζουν ότι το μόνο που μετράει είναι αυτό που το άτομο είναι.

Ούτε ο πλούτος ούτε τα υλικά αγαθά ούτε η κοινωνική θέση ούτε η καλή φήμη φέρνουν την ευτυχία.
Αν και οι σκέψεις αυτές δεν αφορούν συγκεκριμένα τα υπαρξιακά θέματα, παρ’ όλ’ αυτά μας βοηθούν να μετακινηθούμε από ένα επιφανειακό επίπεδο προς βαθύτερα ζητήματα.

1. Αυτό που κατέχουμε. 
Τα υλικά αγαθά είνα απατηλά. Ο Σοπενάουερ υποστηρίζει πολύ κομψά ότι η συσσώρευση πλούτου και αγαθών είναι ατελείωτη και δεν προσφέρει ικανοποίηση. Όσο περισσότερα κατέχουμε, τόσο πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις μας.
Ο πλούτος είναι σαν το νερό της θάλασσας: όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο πιο πολύ διψάμε. Στο τέλος δεν κατέχουμε εμείς τα αγαθά μας –μας κατέχουν εκείνα.

2. Αυτό που αντιπροσωπεύουμε στα μάτια των άλλων. 
Η φήμη είναι το ίδιο εφήμερη όσο και τα υλικά πλούτη.
Ο Σοπενάουερ γράφει: “Οι μισές μας ανησυχίες και αγωνίες έχουν προέλθει από την έγνοια μας για τις γνώμες των άλλων…πρέπει να βγάλουμε αυτό το αγκάθι απ’ τη σάρκα μας”.
Είναι τόσο ισχυρή η παρόρμηση να κάνουμε μια καλή εμφάνιση, ώστε για μερικούς φυλακισμένους, την ώρα που βαδίζουν προς τον τόπο της εκτέλεσής τους, αυτό που κυρίως απασχολεί τη σκέψη τους είναι το ντύσιμο και οι τελευταίες τους χειρονομίες.
Η γνώμη των άλλων είναι ένα φάντασμα που μπορεί ανά πάσα στιγμή ν’ αλλάξει όψη.
Οι γνώμες κρέμονται από μια κλωστή και μας υποδουλώνουν στο τι νομίζουν οι άλλοι ή, ακόμα χειρότερα, στο τι φαίνεται να νομίζουν – γιατί ποτέ δεν μπορούμε να μάθουμε τι σκέφτονται πραγματικά.

3. Αυτό που είμαστε. 
Μόνο αυτό που είμαστε έχει πραγματική αξία. Μια καλή συνείδηση, λέει ο Σοπενάουερ, αξίζει περισσότερο από μια καλή φήμη.
Ο μεγαλύτερος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η καλή υγεία κι ο πνευματικός πλούτος, ο οποίος οδηγεί σε ανεξάντλητα αποθέματα ιδεών, στην ανεξαρτησία και σε μια ηθική ζωή.
Η ψυχική μας γαλήνη πηγάζει από τη γνώση ότι αυτό που μας αναστατώνει δεν είναι τα πράγματα, αλλά η ερμηνεία μας για τα πράγματα.

Αυτή η τελευταία σκέψη – ότι η ποιότητα της ζωής μας προσδιορίζεται από το πώς ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας, όχι από τις ίδιες τις εμπειρίες – είναι ένα σημαντικό θεραπευτικό δόγμα που ανάγεται στην αρχαιότητα.
Κεντρικό αξίωμα στη σχολή του στωικισμού, πέρασε από τον Ζήνωνα, τον Σενέκα, τον Μάρκο Αυρήλιο, τον Σπινόζα, τον Σοπενάουερ και τον Νίτσε κι έφτασε να γίνει θεμελιώδης έννοια τόσο στην ψυχοδυναμική, όσο και στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία.


Από το βιβλίο του Irvin Yalom, Στον κήπο του Επίκουρου: αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδόσεις Άγρα.
O Irvin D. Yalom (1931-) είναι επίτιμος καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ των ΗΠΑ.
Μαθητής και συνεργάτης του Rollo May, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους, εν ζωή, εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική και είναι συγγραφέας του εγκυρότερου και πληρέστερου εγχειρίδιου υπαρξιακής ψυχοθεραπείας ("Existential Psychotherapy").

Συναισθηματικός εκβιασμός: 8 τρόποι να τον αντιμετωπίσετε

Ο όρος συναισθηματικός εκβιασμός αναφέρεται σε μία μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης, που συμβαίνει μέσα στα πλαίσια στενών προσωπικών σχέσεων: μπορεί να είναι η σχέση ανάμεσα σε μία μητέρα και το παιδί της, η σχέση μεταξύ συζύγων, αδελφών, ακόμη και μεταξύ πολύ στενών φίλων.
Σε αυτές τις σχέσεις, το ένα μέλος χρησιμοποιεί ψυχολογική πίεση προκειμένου να επιτύχει τους σκοπούς του, ενώ το άλλο μέλος υποχωρεί μπροστά στο φόβο των συνεπειών.

Ο συναισθηματικός εκβιασμός είναι μία μορφή ψυχολογικής κακοποίησης, με πολύ δυσάρεστες συνέπειες.
Παρακάτω σας παρουσιάζουμε κάποια χαρακτηριστικά αυτών των ανθρώπων, καθώς και τρόπους αντιμετώπισης.
Για να μη δαιμονοποιούμε ωστόσο τίποτα, έχετε υπόψη ότι όλοι μας λίγο πολύ χειραγωγούμε και χειραγωγούμαστε συναισθηματικά ως έναν βαθμό. Οπότε, δεν θα προτιμούσαμε τον χαρακτηρισμό "κατηγορία" ανθρώπου, αλλά "πλευρά" του ανθρώπου.
Τα παρακάτω παραδείγματα λοιπόν, που αφορούν κυρίως τις συντροφικές σχέσεις, δίνουν μια ευκαιρία για να εξετάσετε και τους άλλους αλλά και τον εαυτό σας.

1. Κάθε διάλογος γυρνά υπέρ του
Εσείς ξεκινάτε να του λέτε κάτι, αλλά αυτό πάντα θα το γυρνά υπέρ του.
Για παράδειγμα λέτε εσείς: «Στενοχωρήθηκα που ξέχασες τα γενέθλιά μου». Και σας απαντά: «Λυπάμαι που νομίζεις ότι ξέχασα τα γενέθλιά σου, είμαι πολύ αγχωμένος αυτό το διάστημα αλλά δεν ήθελα να στο πω για να μην σε επιβαρύνω. Έχεις δίκιο πάντως, έπρεπε να είχα παραμερίσει τα προβλήματά μου (μπορεί ακόμα και να  δείτε δάκρυα σε αυτό το σημείο) και να σου ευχηθώ για τα γενέθλιά σου. Πάντως, σου ζητώ συγγνώμη».

Ακόμη και τη στιγμή που ακούτε αυτές τις λέξεις, έχετε την περίεργη αίσθηση ότι πραγματικά δεν λυπάται καθόλου, αλλά δεδομένου ότι το ισχυρίστηκε, δεν θεωρείτε ότι έχετε κάτι άλλο να πείτε.
Είναι επίσης πολύ πιθανό να βρεθείτε ξαφνικά να τον παρηγορείτε κι από πάνω!
Σε κάθε περίπτωση, αν αισθάνεστε ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, μην υποχωρήσετε και μη δεχτείτε μια συγγνώμη που φαίνεται εντελώς ανόητη. Αν φαίνεται ανόητη, πιθανότατα είναι κιόλας.
Ο πρώτος κανόνας όταν έχετε να αντιμετωπίσετε έναν συναισθηματικό εκβιαστή είναι να εμπιστεύεστε το ένστικτό σας. Μόλις αυτό το άτομο ανακαλύψει μια αποτελεσματική στρατηγική, είναι σίγουρο ότι θα τη χρησιμοποιεί εις βάρος σας πολύ συχνά.

2. Φαίνεται πάντα παρών…αλλά δεν είναι
Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά, παρουσιάζει την εικόνα ενός ανθρώπου πρόθυμου να σας προσφέρει τη βοήθειά του. Αν του ζητήσετε να κάνει κάτι, σχεδόν πάντα θα συμφωνήσει, αν φυσικά δεν έχει πρωτύτερα προσφερθεί να το κάνει εθελοντικά.
Στη συνέχεια, όταν το ευχαριστήσετε, αρχίζει να σας δείχνει ένα σωρό εμφανή ή άλλα μη λεκτικά σημάδια για να καταλάβετε ότι δεν θέλει πραγματικά να κάνει αυτό που είπε.
Όταν εσείς του πείτε ότι φαίνεται σαν να μη θέλει να κάνει αυτό που του ζητήσατε, θα το αντιστρέψει και θα προσπαθήσει να σας πείσει ότι φυσικά και θέλει, αλλά αυτά που του λέτε είναι μάλλον παράλογα. Αυτή είναι μια μέθοδος που αποσκοπεί να σας κάνει να νομίζετε ότι είστε παρανοϊκοί – κάτι για το οποίο αυτά τα άτομα έχουν ιδιαίτερη ικανότητα.

Κανόνας νούμερο δύο: αν ένα άτομο που ασκεί συναισθηματική χειραγώγηση σας έχει υποσχεθεί κάτι, πρέπει να το κάνετε να νιώθει υπόλογο γι’ αυτό. Μην υποκύπτετε στα διάφορα τεχνάσματά του – αν δεν θέλει να κάνει αυτό που υποσχέθηκε, αναγκάστε το να σας το πει ευθέως ή απλώς απομακρυνθείτε.

3. Διαστρεβλώνει τα πάντα
Τη μια στιγμή σας λέει κάτι και την επόμενη σας διαβεβαιώνει ότι δεν το είπε ποτέ, κάνοντάς σας να αμφιβάλλετε για το αν έχετε σώας τας φρένας.
Αν αντιληφθείτε ότι βρίσκεστε σε μια σχέση όπου θα πρέπει να αρχίσετε να κρατάτε ημερολόγιο για να καταγράφετε τι έχει ειπωθεί κάθε φορά, είναι πολύ πιθανό ότι βιώνετε συναισθηματική χειραγώγηση.

Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά είναι ειδικό στο να αλλάζει τα πάντα, να τα δικαιολογεί και να τα εξηγεί όπως το βολεύει. Μπορεί να μετατρέψει στην κυριολεξία το άσπρο σε μαύρο και να το υποστηρίξει τόσο πειστικά, ώστε να αρχίσετε να αμφιβάλλετε ακόμα και για τα ίδια σας τα μάτια.
Ύστερα από κάποιο χρονικό διάστημα, αυτή η συμπεριφορά μπορεί να αλλάξει κυριολεκτικά την αίσθηση που έχετε για την πραγματικότητα.
Ένα τέτοιο άτομο θα νιώσει πολύ άβολα αν αρχίσετε να κρατάτε σημειώσεις κατά τη διάρκεια των συνομιλιών σας. Πείτε του ότι τελευταία νιώθετε ότι «ξεχνάτε» και αυτός είναι ο λόγος που θέλετε να καταγράψετε τα λόγια του.

Το χειρότερο πράγμα σε αυτή την περίπτωση είναι ότι αν χρειάζεται να δράσετε με αυτό τον τρόπο, σημαίνει ότι πρέπει να σκεφτείτε σοβαρά να διακόψετε τη σχέση. Αν πρέπει να κρατάτε σημειώσεις για να προφυλάξετε τον εαυτό σας, τα πράγματα έχουν όντως ξεφύγει από τον έλεγχο!

4. Δημιουργία ενοχών
Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά, γνωρίζει πολύ καλά τον τρόπο να προκαλεί ενοχές στους γύρω του. Μπορεί να σας κάνει να νιώθετε ένοχοι, είτε μιλάτε είτε όχι, είτε εκφράζετε τα συναισθήματά σας, είτε όχι, είτε του δείχνετε φροντίδα κι ενδιαφέρον, είτε όχι. Το κάθε τι μπορεί να γίνει αφορμή για πρόκληση ενοχών.
Τέτοιου είδους άτομα σπάνια εκφράζουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους ανοιχτά, συνήθως παίρνουν αυτό που θέλουν μέσα από τη συναισθηματική χειραγώγηση.
Η πρόκληση ενοχών δεν είναι η μόνη μέθοδος για να το καταφέρουν, αλλά είναι μια από τις πιο αποτελεσματικές. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι αρκετά πρόθυμοι να κάνουν υποχωρήσεις προκειμένου να μειώσουν τα συναισθήματα ενοχής τους.

Ένα άλλο ισχυρό συναίσθημα που χρησιμοποιούν συχνά, είναι η πρόκληση συμπάθειας παριστάνοντας συνεχώς το θύμα.
Έτσι, δημιουργούν στους άλλους μια έντονη αίσθηση ανάγκης για φροντίδα και υποστήριξη. Σπάνια δίνουν οι ίδιοι τις δικές τους μάχες ή βγάζουν το φίδι από την τρύπα.
Το παράλογο είναι ότι όταν το κάνετε εσείς γι’ αυτούς (κάτι που ποτέ δεν θα ζητήσουν ευθέως) θα γυρίσουν και θα σας πουν ότι δεν ήθελαν ή δεν περίμεναν από εσάς να κάνετε τίποτα!

Προσπαθήστε να μην αγωνίζεστε εσείς για πράγματα που αφορούν άλλους ανθρώπους ή να βγάζετε το φίδι από την τρύπα για χάρη τους. Μια στρατηγική που μπορείτε να ακολουθήσετε είναι να τους πείτε ότι έχετε απόλυτη εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους κι ότι μπορούν να τα καταφέρουν μόνοι τους και στη συνέχεια να δείτε αντιδράσεις.

5. Είναι πάντα έμμεσος
Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά, παίζει βρώμικο παιχνίδι. Δεν αντιμετωπίζει τις καταστάσεις άμεσα. Μιλά σε άλλους πίσω από την πλάτη σας και τελικά τους βάζει να σας πουν εκείνοι ό,τι δεν κατάφερε ο ίδιος να σας πει.
Έχει παθητική επιθετική συμπεριφορά, δηλαδή βρίσκει ήπιους τρόπους για να σας πληροφορήσει ότι δεν είναι ευχαριστημένος. Θα σας πει αυτό που θέλετε να ακούσετε και στη συνέχεια θα κάνει τα πάντα για να το υπονομεύσει.
Παράδειγμα, μπορεί να παρουσιάζει μια συγκεκριμένη εικόνα στους φίλους ή ακόμα και στους γονείς σας, που θα τους κάνει (και θα πιστεύουν πραγματικά ότι είναι δική τους πρωτοβουλία) να έρθουν και να σας συμβουλεύσουν για τη σχέση σας.

Μπορείτε να μιλήσετε στο σύντροφό σας, λέγοντας για παράδειγμα: "Οι φίλοι μου με συμβούλευσαν για αυτά τα θέματα και επειδή εγώ δεν έχω δώσει μια τέτοια εικόνα για τη σχέση μας, θέλω να σε ρωτήσω ευθέως αν υπάρχει κάτι που θέλεις να μου πεις αλλά δεν το έχεις κάνει".
Το πιο πιθανό είναι ότι θα σας απαντήσει αρνητικά, αλλά με αυτόν τον τρόπο θα του καταστήστε σαφές πως καταλαβαίνετε τι συμβαίνει και το πιο πιθανό είναι ότι θα το κάνει ολοένα και λιγότερο.

6. Είναι πάντα το επίκεντρο
Έχετε εσείς πονοκέφαλο; Αυτός που ασκεί συναισθηματική χειραγώγηση στους άλλους έχει ημικρανία! Ασχέτως σε ποιά κατάσταση βρίσκεστε, το άτομο αυτό πιθανότατα έχει επίσης βρεθεί ή βρίσκεται τώρα εκεί –αλλά είναι 10 φορές χειρότερα από εσάς.
Είναι δύσκολο μετά από ένα χρονικό διάστημα να νιώθετε συναισθηματικά δεμένοι μαζί του, διότι έχει έναν τρόπο να παρεκτρέπεται και να βάζει και πάλι στο επίκεντρο τον εαυτό του.

Αν του κάνετε παρατήρηση για αυτή τη συμπεριφορά, κατά πάσα πιθανότητα θα πληγωθεί βαθιά ή θα θυμώσει και θα σας πει ότι φέρεστε εγωιστικά ή ακόμα θα ισχυριστεί ότι εσείς βρίσκεστε πάντα στο προσκήνιο. Το θέμα είναι ότι ακόμη και αν γνωρίζετε ότι αυτό δεν ισχύει, δεν μπορείτε να το αποδείξετε.
Μην κάνετε τον κόπο να λογομαχήσετε. Θα είστε σίγουρα οι χαμένοι…και οι ενοχοποιημένοι!

7. Δημιουργεί την ανάγκη στους άλλους να εκπληρώνουν τις δικές του ανάγκες
Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά, έχει κατά κάποιο τρόπο την ικανότητα να επηρεάζει την ατμόσφαιρα γύρω του. Όταν είναι λυπημένο ή θυμωμένο, οι υπόλοιποι με μια ενστικτώδη αντίδραση επιθυμούν να βρουν κάποιον τρόπο για να εξισορροπηθεί η ατμόσφαιρα.
Η συντομότερη μέθοδος είναι να τον κάνουν να αισθανθεί καλύτερα, λύνοντας οι ίδιοι τα προβλήματά του.

Αν συναναστραφείτε μαζί του για πολύ καιρό, θα αρχίσετε να βασανίζεστε κι εσείς και είναι πολύ πιθανό να ξεχάσετε ακόμα και τις δικές σας ανάγκες ανεξαρτήτως από το γεγονός ότι έχετε ακριβώς το ίδιο δικαίωμα να ικανοποιήσετε και τις δικές σας ανάγκες.

8. Δεν αναλαμβάνει ποτέ την ευθύνη
Το άτομο που χειραγωγεί τους άλλους συναισθηματικά δεν νιώθει καμία ανάγκη να λογοδοτήσει για οτιδήποτε. Δεν φέρει καμία ευθύνη για τον εαυτό του ή τη συμπεριφορά του – το πρόβλημα βρίσκεται πάντα σε αυτά που όλοι οι άλλοι «του έχουν κάνει».

Ένας από τους ευκολότερους τρόπους για να εντοπίσετε ανθρώπους με τέτοια νοοτροπία, είναι ότι συνήθως επιχειρούν να δημιουργήσουν οικειότητα με τους άλλους πολύ γρήγορα, αποκαλύπτοντας ιδιαίτερα προσωπικές πληροφορίες με σκοπό να τους κάνουν να νιώσουν συμπόνια.
Αρχικά μπορεί να θεωρήσετε ότι πρόκειται για ένα πολύ ευαίσθητο άτομο, συναισθηματικά ανοιχτό και ευάλωτο.

Τα περισσότερα από αυτά που διαβάσατε παραπάνω, συμβαίνουν ασυνείδητα και καθοδηγούνται από περίπλοκους μηχανισμούς.
Ο συναισθηματικός εκβιαστής δεν είναι ένας "κακός" άνθρωπος. Είναι ένας άνθρωπος που οδηγήθηκε να πιστεύει ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος επιβίωσης στην οικογένεια ή στην κοινωνία στην οποία μεγάλωσε.

Εάν φροντίσετε να ζείτε με επίγνωση και με αυτογνωσία, τότε θα εμβαθύνετε στις αιτίες που προκαλούν αυτές τις συμπεριφορές σε εσάς, στο σύντροφό σας, στους γονείς σας ή σε οποιονδήποτε άλλον, και θα μπορέσετε να τις θεραπεύσετε.
Γιατί στο τέλος, όλοι επιζητούμε το ίδιο πράγμα με διαφορετικούς τρόπους: Την αποδοχή και την αγάπη, πρωτίστως από τον εαυτό μας και έπειτα από τους άλλους.

Σημάδια ότι η σχέση σου οδηγείται σε χωρισμό

Η Χαρίκλεια Μανουσάκη, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Επικοινωνίας, απαντά σε ερωτήσεις για τις στενές διαπροσωπικές σχέσεις


Ποιες είναι οι προσδοκίες των συντρόφων κατά την εκκίνηση του στενού διαπροσωπικού δεσμού;
Στο στενό διαπροσωπικό δεσμό, ο κάθε σύντροφος επιθυμεί να βιώσει μία συναισθηματική εμπειρία που θα ξεκινήσει με την ερωτική έλξη και με την πάροδο του χρόνου θα αποτελέσει πηγή παρηγοριάς, στήριξης και στοργικότητας.
Σε έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό, οι ανάγκες κάθε συντρόφου εκφράζονται και ικανοποιούνται, ώστε μέσα από το συναισθηματικό μοίρασμα, οι σύντροφοι συγκροτούν ένα θετικά επενδεδυμένο «εμείς».
Η καλή επικοινωνία κι η αμοιβαία κατανόηση διευρύνουν το πεδίο συνάντησης των συντρόφων κι έτσι η έννοια της οικειότητας αποκτά ένα πρόσθετο νόημα όσον αφορά την αγάπη και τον έρωτα, ως μια διαδικασία ανάπτυξης ασφαλούς συναισθηματικού δεσμού μεταξύ των συντρόφων.

Ποιοι παράγοντες οδηγούν στον κλονισμό ενός ερωτικού δεσμού;
Είναι δύσκολο να δοθεί μία ολοκληρωμένη και πλήρης απάντηση, λόγω της ποικιλίας των συναισθημάτων που βιώνουν οι σύντροφοι στον ερωτικό δεσμό.
Οι παράγοντες που οδηγούν στον κλονισμό μίας σχέσης έχουν, πρωτίστως, να κάνουν με την έλλειψη ή τη δυσκολία στην επικοινωνία (π.χ. απών, αμέτοχος, επικριτικός σύντροφος κ.α.).
Από μόνη της η μειωμένη επικοινωνία οδηγεί στη συναισθηματική απομάκρυνση των συντρόφων και καθώς δεν ικανοποιούνται οι ανάγκες τους, ξεκινούν να επιρρίπτουν ευθύνες και να αποδοκιμάζουν ο ένας στον άλλον.
Αυτό, συνεπάγεται την εστίαση στα αρνητικά σημεία των συντρόφων, εγκλωβίζοντας τη σχέση σε επαναλαμβανόμενους αρνητικούς κύκλους, που εάν χρονίσουν, θα μειώσουν την ικανοποίηση και το νόημα της ερωτικής σχέσης.

Μπορεί να ανατραπεί το αρνητικό κλίμα σε μία σχέση;
Τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς που χρειάζονται να διαπνέουν τις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, είναι η αμοιβαία κατανόηση, η ευαισθησία, η ανταπόκριση, η διαπραγματευτική ικανότητα στην ανάγκη για ατομικότητα, χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα που δημιουργούν έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό.
Αυτού του είδους η συμπεριφορά, βρίσκεται στον κύκλο της καλής διαπροσωπικής επικοινωνίας, ενώ η έλλειψη της μπορεί να οδηγήσει σε ανικανοποίητες ανάγκες για εγγύτητα κι ασφάλεια.
Ο δεσμός που είναι οργανωμένος με σταθερό, προβλέψιμο, κατανοητό και στοργικό συναισθηματικό τόνο, έχει θετικό αντίκτυπο στο ζευγάρι, καθώς προάγει και καλύπτει τις συναισθηματικές ανάγκες των συντρόφων.
Θα ήταν καλό κάθε σύντροφος να επενδύει θετικά στη σχέση, εκφράζοντας τρυφερά την φροντίδα, την προσοχή και το ενδιαφέρον του, επικοινωνώντας σωματικά τη στοργή του και υποστηρίζοντας κοινωνικά τον σύντροφο του.

Πού έχει τις ρίζες της η αρνητική συμπεριφορά ανάμεσα σε δύο συντρόφους;
Κυρίως στην βρεφική ηλικία: όταν ο συναισθηματικός δεσμός παιδιού και του προσώπου φροντίδας (συνήθως της μητέρας) είναι ασφαλής, αυτό έχει θετικές επιδράσεις στη γενικότερη συναισθηματική και κοινωνική του πορεία κι ανάπτυξη.
Τα παιδιά με ασφαλή δεσμό διαθέτουν συναισθήματα εσωτερικής ασφάλειας, έχουν περισσότερες κοινωνικές δεξιότητες και ικανότητα προσέγγισης άλλων προσώπων.
Αντίθετα, όταν ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους και προσώπου φροντίδας είναι ανασφαλής, αυτό αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, ενώ στις διαπροσωπικές του σχέσεις έχει δυσκολίες, λόγω των τάσεων εκδήλωσης θυμού ή/και φόβου απέναντι σε άλλους ανθρώπους.
Επιπλέον, οι πρώιμες εμπειρίες ενός παιδιού, δημιουργούν και διαμορφώνουν τα νευρωνικά κυκλώματα που ρυθμίζουν τη συγκίνηση, τη συμπεριφορά, τη διαπροσωπική σύνδεση, τη μνήμη και τη μάθηση.
Οι επαναλαμβανόμενες, συνεπώς, εμπειρίες ενός βρέφους επιδρούν στην ανάπτυξη περιοχών και δομών του εγκεφάλου, σημαντικών για τη ρύθμιση της διάθεσης και της συμπεριφοράς.
Ο εγκέφαλος, με τις ρυθμιστικές του λειτουργίες, εμπλέκεται σε ένα σύστημα κοινωνικής συναλλαγής με το περιβάλλον.
Οι αλληλεπιδράσεις των πρώτων χρόνων ζωής προδιαγράφουν την ικανότητα του βρέφους να ρυθμίζει τον εαυτό του σε περίπτωση αναστάτωσης (αυτορρύθμιση), ενορχηστρώνοντας τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του στα διάφορα ερεθίσματα.

Συμπερασματικά, οι επαναλαμβανόμενες θετικές κι αρνητικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, διαμορφώνουν τις νοητικές εκείνες αναπαραστάσεις που αργότερα αποτελούν τη βάση της ενδογενούς μνήμης, διαμορφώνουν την αντίληψη του εαυτού και καλλιεργούν αξίες και ιδανικά, καθώς και τον τρόπο που συνδεόμαστε με το περιβάλλον και τους άλλους ανθρώπους.

Πώς, λοιπόν, επηρεάζεται θετικά η επίγνωση του εαυτού, ώστε να στηριχθεί η βιωσιμότητα μίας σχέσης;
Με το να ζούμε στο παρόν, χωρίς εναγκαλισμούς με το παρελθόν και χωρίς ανάγκη για πρόγνωση του μέλλοντος.
Με το να παρατηρούμε ήρεμα κι αντικειμενικά την εμπειρία του «εδώ και τώρα», με το να είμαστε σε επαφή με την πραγματικότητα και με το να μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στις εσωτερικές μας διεργασίες, σκέψεις, αναμνήσεις, καθώς και τις πληροφορίες που προέρχονται από το περιβάλλον μας.
Η ήρεμη παρατήρηση, μας βοηθά στη διαδικασία ανάγνωσης και ενεργητικής συμμετοχής στην εμπειρία των σχέσεών μας, επιτρέποντας τη συνειδητότητα και την ενσυναίσθηση.
Ακόμα κι όταν τραυματικές εμπειρίες εμποδίζουν την έμφυτη προδιάθεση μας για ολοκλήρωση του εαυτού μας, μπορούμε, εστιάζοντας στο παρόν να ανακαλύψουμε τα ψυχικά εκείνα μονοπάτια που θα μας επιτρέψουν τη θετική ανάπτυξη κι εξέλιξη του εαυτού και του συντρόφου μας.

Το κλειδί για υγιείς στενές διαπροσωπικές σχέσεις, είναι η διατήρηση και βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ των συντρόφων, ώστε να εντοπιστεί ο αρνητικός, φαύλος, κύκλος που ανατροφοδοτεί το πρόβλημα, ώστε το ζευγάρι, απελευθερωμένο από αυτόν θα οδηγηθεί στη θετική συνύπαρξη.
Όταν η συμμαχία ενός ζεύγους είναι εδραιωμένη, μπορούν να διερευνηθούν εις βάθος, οι δυναμικές της σχέσης, η εξέλιξη της στο χρόνο, η οπτική με την οποία οπτική βιώνουν την καθημερινή πραγματικότητα κι οι εξωγενείς παράγοντες που τείνουν να δημιουργούν συγκρούσεις.

Η καλή επικοινωνία, βοηθά στην εδραίωση ενός κλίματος εμπιστοσύνης που καλλιεργεί τη συναισθηματική ανθεκτικότητα εκάστοτε συντρόφου, με σκοπό να παραμείνει κοινωνός στη διεργασία της συζήτησης και στην εξερεύνηση ζητημάτων και προβλημάτων που τυχόν υφίστανται στο πλαίσιο της σχέσης.
Ο διάλογος, γύρω από καθημερινές φροντίδες, μπορεί να αποτελέσει πηγή οικειότητας κι επαφής, βοηθώντας το ζευγάρι να αντιμετωπίσει από κοινού εμπόδια με θετικό τρόπο, θρέφοντας τη σχέση, την προσιτότητα, την κατανόηση και την ανταπόκριση.

Η σχέση σε νέα θεμέλια, γίνεται ασφαλές καταφύγιο, αλλά και αφετηρία για τη διαχείριση προβλημάτων και για μία ευτυχισμένη κοινή πορεία στο μέλλον.

7 πράγματα που μου έμαθε ο Καβάφης για τη ζωή 06/10/2014

Γράφει η Λουκία Μητσάκου.


Αν σήμερα θεωρούμε την ποιητική αξία του Κωνσταντίνου Καβάφη κάτι το δεδομένο, αυτό δεν ίσχυε πάντα.
Τον κατέκριναν, τον χλεύασαν σε μεγάλο βαθμό, τον παρώδησαν και πολλοί προσπάθησαν να αποδείξουν πως όσα έγραφε «δεν συνιστούσαν ποίηση». Και αυτό συνέβαινε όχι μόνο όσο ζούσε, αλλά και μετά το θάνατό του.

Δεν έχει υπάρξει και ελπίζω να μην υπάρξει πιο «κακοποιημένος» ποιητής από τους αναγνώστες και κάποιους εκπαιδευτικούς - εξεταστές, από τον Κωνσταντίνο Καβάφη.
Είναι ο ποιητής που έχει διαβαστεί αποσπασματικά όσο κανένας άλλος, που έχει αναλυθεί κατά λέξη όσο κανένας άλλος- σε τέτοιο βαθμό που χάνεται ολότελα το νόημά του, σε τέτοιο βαθμό που οτιδήποτε ζωντανό μέσα του ασφυκτιά και πεθαίνει.
Είναι αυτός που όλοι έχουμε διαβάσει δίστιχά του χωρίς να γνωρίζουμε το συγκείμενο (το context) και –όπως είναι μαθηματικά λογικό και αναμενόμενο- βγάλαμε βεβιασμένα συμπεράσματα.
Το «τι θέλει να πει ο ποιητής», κυρίες και κύριοι, δεν είναι ποτέ ο αυτοσκοπός και –ευτυχώς- δεν υπάρχει σωστή απάντηση.

Πρώτον, κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι θέλει να πει ο ποιητής γιατί δεν τον έχεις μπροστά σου να τον ρωτήσεις και να σου απαντήσει. Το να μαντεύει ο καθένας τι μπορεί να είχε στο μυαλό του ο Καβάφης και να θέτει την εικασία του ως δεδομένο και απαράβατο κανόνα, είναι ακριβώς το αντίθετο από τον ίδιο το σκοπό της Ποίησης.
Το να ζητείται από τον κάθε μαθητή- σπουδαστή- φοιτητή να μάθει απ’ έξω την προσωπική θεωρία του οποιουδήποτε -κατά τ’άλλα πολυδιαβασμένου και μορφωμένου ερευνητή- και να είναι σε θέση να την αναπαράγει κατά λέξη, είναι για μένα, έγκλημα.

Επίσης, ένα ποίημα είναι –ευτυχώς και πάλι- κάτι πολύ προσωπικό και εξατομικευμένο και λέει άλλα πράγματα στον καθένα ανάλογα με την ηλικία του, το χαρακτήρα του, τα βιώματά του, τα όνειρά του, τους εφιάλτες του, τις εμμονές του, το βλέμμα του, τον τρόπο που αγγίζει, τον τρόπο που μυρίζει.
Ένα ποίημα μού λέει άλλα πράγματα από αυτά που λέει σε σένα και λέει άλλα πράγματα σε μένα στα 20 και άλλα στα 30 μου.
Ακριβώς εκεί έγκειται και η ομορφιά του.
Ας μάθουμε επιτέλους στους ανθρώπους να σκέφτονται και όχι τι να σκέφτονται.

7 πράγματα που μου έμαθε ο Καβάφης για τη ζωή

1. Το φόβο σου μόνο εσύ μπορείς να τον θρέψεις και μόνο εσύ μπορείς να τον καταστρέψεις.
Τα τέρατα ζουν μέσα σου και στο χέρι σου είναι μόνο αν θα τα αφήσεις να μεγαλώσουν ή όχι. Ή, όπως λέει και ο Καβάφης, «Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου».

2. Οι άνθρωποι που έχεις δίπλα σου να είναι λίγοι και καλοί.
Μην αναλώνεσαι με ανθρώπους που σε κάνουν να νιώθεις άσχημα, που σε μειώνουν, που δεν θέλουν το καλό σου, που δεν ξέρουν να δίνουν. Μην εξαντλείσαι «μέσα στην πολλή συνάφεια του κόσμου».

3. Αυτά που δεν λες, αυτά που δεν ζεις, αυτά που δεν θες να παραδεχθείς ούτε στον εαυτό σου, τα απωθημένα και τα καταπιεσμένα σου ένστικτα είναι αυτά που θα έρθουν μια μέρα και θα σε εκδικηθούν, θα σε πνίξουν.
Μην καταπιέζεις τον εαυτό σου, μη δημιουργείς αδιέξοδα εκεί που δεν υπάρχουν. Ζήσε.

4. Πόθος. Έρωτας. Σεξ. Αγάπη. Οι μεγαλύτερες κινητήριες δυνάμεις. Απόλαυσέ τες.

5. Δεν έχουν σημασία μόνο αυτά που ζήσαμε. Ίσως μεγαλύτερη σημασία έχουν αυτά που δεν ζήσαμε.
Οι έρωτες οι ανεκπλήρωτοι, όλα τα «σ αγαπώ» που τσιγκουνευτήκαμε, όλα τα σώματα που αγγίξαμε μόνο νοητά, όλα τα χείλη που ονειρευτήκαμε αλλά φοβηθήκαμε να φιλήσουμε.
Ίσως τα «όχι» μας μας έκαναν αυτό που είμαστε, όχι τα «ναι» μας. Ίσως.

6. Ό,τι αρχίζει, θα τελειώσει. Ό,τι δεν αρχίσει δεν θα τελειώσει και ποτέ.
Έρωτας δεν είναι μόνο ό,τι εκπληρώθηκε- είναι και ό,τι πόθησες.
Ίσως γι’ αυτό μας τρώνε για πάντα οι ανεκπλήρωτοι έρωτες. Δεν πεθαίνουν γιατί δεν κατάφεραν να γεννηθούν.

7. Το να παραδεχθούμε ότι κάτι πέθανε, ότι έκανε τον κύκλο του, ότι δεν είναι πια ό,τι ήταν, ότι το χάσαμε για πάντα, δεν είναι εύκολη υπόθεση.
Η μόνη λύση είναι, όμως, να αποχαιρετήσεις αυτό που φεύγει «σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος».
Τουλάχιστον «σαν». Μέχρι να γίνεις θαρραλέος.