Ψυχοθεραπεία: Τι είναι, πως λειτουργεί και σε ποιους απευθύνεται;

Ψυχοθεραπεία:
Τι είναι, πως λειτουργεί και σε ποιους απευθύνεται;
www.psyche.gr/psychology.htm
του Νικήτα Καυκιού

                  Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26/04/03

"Τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε
δεν μπορούν να λυθούν στο ίδιο επίπεδο σκέψης
που βρισκόμασταν όταν τα δημιουργήσαμε"
Albert Einstein

Η ψυχοθεραπεία είναι η σχέση ανάμεσα σε ένα άτομο και ένα ειδικό, ο οποίος είναι εκπαιδευμένος να βοηθά τους ανθρώπους να καταλαβαίνουν τα αισθήματά τους και να αλλάζουν τη συμπεριφορά τους.
Ο ψυχοθεραπευτής χρησιμοποιεί μεθόδους και τεχνικές οι οποίες θεμελιώνονται σε επιστημονικές θεωρίες και αποσκοπούν στην θεραπεία ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων, τη βελτίωση ψυχολογικών δεξιοτήτων, αλλά και γενικότερα στην προσωπική ανάπτυξη και αυτογνωσία.


Πως λειτουργεί η ψυχοθεραπεία;
Ο σύμβουλος ή ο θεραπευτής προσφέρει ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης, αποδοχής και ειλικρινούς ενδιαφέροντος που σου επιτρέπει να εξερεύνησεις με ασφάλεια τα προβλήματα που σε απασχολούν και να ανακαλύψεις νέους τρόπους κατανόησης και αντιμετώπισης της πραγματικότητας.
Έχοντας τη δυνατότητα να εκφράσεις ελεύθερα τις σκέψεις και τα αισθήματά σου ανακαλύπτεις υποσυνείδητα κίνητρα, ανάγκες, προσδοκίες, φόβους και πεποιθήσεις τα οποία καθόριζαν τη ζωή σου χωρίς να το καταλαβαίνεις και ανακαλύπτεις νέους λειτουργικούς τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς.
Ο καλός θεραπευτής σε ακούει με σεβασμό και προσοχή χωρίς να σε κρίνει. Σου παρέχει ένα επικοινωνιακό χώρο συναισθηματικής ασφάλειας ώστε να έρθεις σε επαφή με τις άγνωστες πτυχές του εαυτού σου.
Η αποδοχή και ο σεβασμός των αδυναμιών σου από τον θεραπευτή, σε βοηθά να σέβεσαι και εσύ τον εαυτό σου και να νοιώθεις ισορροπία και εσωτερική αρμονία. Η αίσθηση ότι είσαι σημαντικός και αξιόλογος σε βοηθά να επιμείνεις στις προσπάθειές σου για αυτοβελτίωση.
Ο καλός θεραπευτής δεν καθοδηγεί δυναμικά την πορεία της προσωπικής σου αλλαγής αλλά σε βοηθά να αξιοποιήσεις τις δυνάμεις που κρύβονται μέσα σου ώστε να πετύχεις τους δικούς σου ρεαλιστικούς στόχους.
Δεν σε απαλλάσσει από την οδύνη αλλά σε βοηθά να την αντιμετωπίζεις με χιούμορ και δημιουργικότητα. Αντί να αποφεύγεις την εμπειρία της οδύνης, μαθαίνεις να αποφεύγεις τις αιτίες που την προκαλούν.
Με τη βοήθεια του θεραπευτή μαθαίνεις να βλέπεις πιο αισιόδοξα την πραγματικότητα. Ερμηνεύεις θετικά τα ερεθίσματα που μέχρι τώρα σου προξενούσαν άγχος, και φόβο. Ανακαλύπτεις νέους τρόπους αντιμετώπισης των καθημερινών αντιξοοτήτων. Αντιδράς συστηματικά σε αυτό που σε καταπιέζει και έχεις περισσότερες ευκαιρίες γόνιμων επιλογών.
Αρχίζεις να βλέπεις πιο ξεκάθαρα και να κατανοείς τη συμπεριφορά των άλλων. Όπως ο θεραπευτής σε αποδέχεται και σε καταλαβαίνει έτσι και εσύ αρχίζεις να δέχεσαι τους άλλους και να τους καταλαβαίνεις. Μαθαίνεις να συγχωρείς τα λάθη τους και κατά συνέπεια επικοινωνείς καλύτερα και βελτιώνεις τις σχέσεις σου.
Συνειδητοποιείς καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στον τρόπο που σκέπτεσαι, που αισθάνεσαι και που συμπεριφέρεσαι.
Αναγνωρίζεις και αποφεύγεις τις ανεδαφικές προσδοκίες και τους ουτοπικούς στόχους.
Αναπτύσσεις τον αυτοέλεγχο και μαθαίνεις να προστατεύεις τον εαυτό σου από τις παγίδες στις οποίες σε οδηγούν οι ανεξέλεγκτες, παρορμητικές επιλογές.

- Στην ψυχοθεραπεία θα χρειαστεί να δω τον εαυτό μου σε έναν αντικειμενικό καθρέπτη. Να αναγνωρίσω τα θετικά και τα αρνητικά μου σημεία έτσι όπως είναι και όχι έτσι όπως νόμιζα ή φανταζόμουν μέχρι σήμερα ότι είναι. Θα χρειαστεί να αναγνωρίσω και να αντιμετωπίσω τις ανασφάλειες, τους φόβους, τις ανεδαφικές προσδοκίες, τις αρνητικές πεποιθήσεις και τα σφάλματα στον τρόπο που επικοινωνώ με τους άλλους. Ο στόχος δεν είναι να αξιολογήσω τον εαυτό μου για να διαπιστώσω πόσο καλό ή κακός είμαι. Ο στόχος είναι να καταλάβω με αντικειμενικό τρόπο αυτό που μου συμβαίνει για να μπορέσω να με αλλάξω. Να διαπιστώσω τη σημασία που έχουν όσα πιστεύω ή αισθάνομαι ή πράττω ή αποφεύγω να πράξω στην προσωπική μου ζωή. Δεν απευθύνομαι λοιπόν στον ειδικό απλά για να διηγηθώ όσα με πειράζουν και με ενοχλούν στην καθημερινότητά μου αλλά για να μπορέσω να καταλάβω τα σφάλματα που κάνω στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι όσα με ενοχλούν και να αναζητήσω αποτελεσματικές συμπεριφορές που θα με βοηθήσουν να νιώθω καλύτερα.

Οι άνθρωποι ανατρέχουν στην ψυχοθεραπεία όταν:

Αισθάνονται έντονα και επίμονα αισθήματα άγχους, φόβου, θλίψης, σύγχυσης, ανίας, εξάντλησης η έλλειψης ελπίδας τα οποία δεν μπορούν να ξεπεράσουν μόνο με τις δικές τους προσπάθειες ή δεν γνωρίζουν τα ακριβή αίτια των αισθημάτων τους.
Οι συναισθηματικές και συγκινησιακές δυσκολίες διαταράσσουν την ομαλή λειτουργία της καθημερινής τους ζωής.
Ενώ θέλουν δυσκολεύονται να αλλάξουν κάποια επιβλαβή συνήθεια ή συμπεριφορά.
Αντιμετωπίζουν δυσκολίες επικοινωνίας στις σχέσεις τους με άτομα του στενού περιβάλλοντος.
Δυσκολεύονται να βρουν φίλους ή ερωτικούς συντρόφους.
Η ζωή τους χαρακτηρίζεται από έλλειψη στόχων, αξιών και ιδανικών και δυσκολεύονται να αναλάβουν ευθύνες.
Συντρίβονται κάτω από το βάρος των περιστάσεων χωρίς να μπορούν να νιώσουν χαλάρωση και χαρά.
Αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο και δεν είναι κυρίαρχοι της ζωής τους.
Βασανίζονται από πιθανές ψυχογενείς σωματικές ενοχλήσεις όπως: έλκος στομάχου, δερματικά εξανθήματα ή άσθμα.
Επιθυμούν να διαχειρίζονται καλύτερα αρνητικές καταστάσεις, αισθήματα και συμπεριφορές όπως:
χαμηλή αυτοεκτίμηση, εργασιακό στρες, έμμονες ιδέες, ψυχαναγκαστικές πράξεις, διαταραχή της όρεξης για φαγητό, δυσκολία αυτοσυγκέντρωσης, μνήμης και προσοχής, διαταραχή του ύπνου, εξαρτήσεις, θρήνο για τον αποχωρισμό ή το θάνατο αγαπημένου προσώπου, προβλήματα σχολικής συμπεριφοράς, προβλήματα επικοινωνίας ομάδων, ψυχολογικά προβλήματα ή προκλητικές συμπεριφορές οικογενειακών μελών ή φίλων.

Ραντεβού με τον Ψυχολόγο

Στόχοι της ψυχοθεραπείας:
Αυτογνωσία.
Αντιμετώπιση των ενοχλητικών συμπτωμάτων.
Εκμάθηση ικανοτήτων επικοινωνίας και τεχνικών επίλυσης προβλημάτων.
Αύξηση των επιδόσεων και βελτίωση της ικανότητας για αγάπη, εργασία, μάθηση και εξωτερίκευση σκέψεων και συναισθημάτων.
Βελτίωση προσωπικών και επαγγελματικών σχέσεων.
Εναρμόνιση λογικής, συγκινήσεων και συμπεριφοράς.
Βελτίωση της εικόνας του εαυτού και της αυτοεκτίμησης.
Αύξηση ελευθερίας επιλογών.
Συμφιλίωση με την αναπόφευκτη οδύνη.


H αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας:
Οι περισσότερες έρευνες υποστηρίζουν ότι η θεραπεία μειώνει αποτελεσματικά το άγχος, την κατάθλιψη και το φόβο, αυξάνει τη δυνατότητα δημιουργικής επικοινωνίας και μειώνει την ένταση των ψυχογενών σωματικών συμπτωμάτων όπως εξάντληση, ταχυκαρδία, δυσκολίες αναπνοής και ζάλη.
Oι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν συμμετάσχει έστω και σε λίγες ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, νιώθουν πολύ καλύτερα από άτομα που ενώ αντιμετώπιζαν τα ίδια προβλήματα, δεν έκαναν καμιά θεραπεία.
Οι έρευνες υποστηρίζουν όλο και περισσότερο την άποψη ότι η ψυχολογική και η σωματική υγεία είναι στενά συνδεδεμένες και ότι η ψυχοθεραπεία βελτιώνει την γενική κατάσταση της υγείας.


Αν ξεκινήσω ψυχοθεραπεία, πως μπορώ να ωφεληθώ όσο είναι δυνατόν περισσότερο από αυτήν;
Ξεκαθάρισε στον θεραπευτή τις προσδοκίες σου και κράτησέ τον ενήμερο για όλους τους προβληματισμούς, τους φόβους και τις αμφιβολίες σου.
Παρακολούθησε με συνέπεια όλες τις συναντήσεις.
Αν σου έχει προτείνει μεθόδους ή τεχνικές προσπάθησε όσο μπορείς να τις εφαρμόζεις.
Αν είναι δυνατόν άφησε λίγο χρόνο ελεύθερο πριν και μετά από κάθε συνάντηση.

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να επισκεφθώ τον ειδικό ψυχικής υγείας;

Συνήθως επισκεπτόμαστε τον ειδικό ψυχικής υγείας όταν τα συμπτώματα από τα οποία βασανιζόμαστε έχουν γίνει πολύ έντονα ή όταν οι προσωπικές και επαγγελματικές μας σχέσεις φτάνουν σε αδιέξοδο. Κατά τη διάρκεια της κρίσης μπορούμε να βοηθηθούμε αλλά δεν θα έχουμε τη δυνατότητα να αναζητήσουμε τα βαθύτερα αίτια που μας οδήγησαν σε αδιέξοδο ώστε να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε βαθύτερες πτυχές της ψυχικής μας ζωής. Αυτή η δυνατότητα για εμβάθυνση και ριζική αλλαγή προσφέρεται ή στην αρχή του προβλήματος ή αργότερα όταν ή ένταση των αρνητικών σκέψεων και αισθημάτων θα έχει καταλαγιάσει.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ποτέ δεν είναι αργά για να επισκεφθείς τον ειδικό αλλά όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα. Επίσης όσο χαμηλότερη είναι η ένταση των συμπτωμάτων και των προβλημάτων τόσο πιο ουσιαστική και αποτελεσματική θα είναι η ψυχοθεραπεία.

Η διάρκεια της ψυχοθεραπείας
και ο αριθμός των συναντήσεων
εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως:

Το είδος και η σοβαρότητα των προβλημάτων που αντιμετωπίζεις:
Η αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης φοβίας μπορεί να είναι υπόθεση ελάχιστων συναντήσεων ενώ μια σοβαρή ψυχωσική διαταραχή μπορεί να απαιτεί εκτός από τα φάρμακα και μόνιμη ψυχολογική στήριξη.
Η θεραπευτική μέθοδος που ακολουθεί ο θεραπευτής:
Η ψυχανάλυση για παράδειγμα διαρκεί πολύ περισσότερο από την συμπεριφορική θεραπεία.
Η δυνατότητά σου να συνεργάζεσαι με το θεραπευτή:
Αν ο βαθμός και η ποιότητα των προβλημάτων μειώνει την ικανότητά σου να συνεργάζεσαι δημιουργικά με τον θεραπευτή και εκδηλώνεις αρνητισμό είναι πιθανό η θεραπευτική διαδικασία να καθυστερήσει.
Η λειτουργικότητα της συγκεκριμένης ψυχοθεραπευτικής μεθόδου στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων που θέλεις να ξεπεράσεις:
Για παράδειγμα ενώ η αγχώδης διαταραχή και οι κρίσεις πανικού αντιμετωπίζονται σε δέκα περίπου συναντήσεις με την γνωσιακή θεραπεία, η αντιμετώπιση πιο σοβαρών διαταραχών της προσωπικότητας που έχουν τη ρίζα τους σε τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας θα χρειασθούν πολύ περισσότερο χρόνο με την αναλυτική θεραπεία.
Η θετική ή αρνητική επιρροή που θα δεχθεί ο θεραπευόμενος από παράγοντες ανεξάρτητους από τη θεραπεία:
Η εύρεση εργασίας για παράδειγμα θα μπορούσε να βοηθήσει την γρήγορη, θετική έκβαση της θεραπείας ενώ ένας χωρισμός θα μπορούσε να επιδράσει αρνητικά στα συναισθήματα του θεραπευόμενου και να καθυστερήσει τη θεραπεία.
Το «ύψος» των θεραπευτικών στόχων:
Η εκμάθηση τεχνικών αντιμετώπισης των συμπτωμάτων είναι πιο σύντομη από την αναδόμηση των βασικών «μηχανισμών» λειτουργίας της προσωπικότητας.


Φοβάμαι πως αν μαθευτεί ότι κάνω ψυχοθεραπεία θα με θεωρούν άρρωστο!
Το ξεκίνημα της ψυχοθεραπείας είναι πράξη που δείχνει υγεία και δύναμη. Το πρόβλημα είναι η οδύνη, όχι οι προσπάθειες που κάνουμε για να απαλλαγούμε από αυτήν.
Η ψυχοθεραπεία είναι ένα ελπιδοφόρο βήμα για μια πιο ικανοποιητική ζωή
Είναι σημαντικό να μην επιτρέπουμε στους άλλους να καθορίζουν την προσωπική μας πορεία.
Οι άνθρωποι που σκέπτονται αρνητικά πάντοτε θα βρίσκουν λόγους για να μας εμποδίζουν και να αμφισβητούν τις επιλογές μας.
Οι άνθρωποι που μας αγαπούν πραγματικά υποστηρίζουν τις επιλογές μας, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την προσωπική μας υγεία και ευτυχία.
Ο τρόπος που ο κόσμος αντιλαμβάνεται την ψυχοθεραπεία έχει βελτιωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια.


Πως μπορώ να διαπιστώνω ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική;
Ξεκινώντας την ψυχοθεραπεία, είναι σημαντικό να θέσεις ξεκάθαρους στόχους με τον θεραπευτή σου. Ίσως θέλεις να ξεπεράσεις κάποια αισθήματα απελπισίας που είναι συνδεδεμένα με την κατάθλιψη. Ίσως θέλεις να μάθεις να ελέγχεις κάποιο φόβο ή άγχος που διαταράσσει την καθημερινή σου ζωή. Να θυμάσαι ότι μερικοί στόχοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να πραγματοποιηθούν από ότι άλλοι.
Ίσως είναι ανάγκη να προσαρμόσεις τους στόχους στο χρόνο που διαθέτεις για την θεραπεία.
Είναι καλό σημάδι αν μετά από λίγες συναντήσεις αισθάνεσαι ότι αυτό που κάνεις αξίζει τον κόπο και έχεις μια καλή σχέση με τον θεραπευτή. Από την άλλη πλευρά όμως αν νιώθεις ότι έχεις «κολλήσει» ή απογοητευθεί ή ενοχληθεί από κάτι πρέπει να ενημερώσεις τον ψυχοθεραπευτή. Ίσως σε στενοχωρεί το ύφος ή ο τρόπος του ψυχοθεραπευτή ή διαφωνείς με κάποια τεχνική ή μέθοδο που εφαρμόσατε. Σχεδόν πάντοτε η έκφραση της διαφωνίας ή της ανησυχίας θα βοηθήσει σημαντικά τη θεραπευτική διαδικασία.
Αν σκέφτεσαι να διακόψεις την ψυχοθεραπεία, συζήτησέ το με τον ψυχοθεραπευτή. Αν εξακολουθείς να έχεις αμφιβολίες ζήτησε τη γνώμη ενός άλλου ειδικού.
Κατά την διάρκεια της ψυχοθεραπείας αναδύονται ποικίλα συναισθήματα και συγκινήσεις. Μερικοί ενδοιασμοί προέρχονται από τη δυσκολία που νιώθει κανείς όταν πρόκειται να εκφράσει και να συζητήσει τραυματικές και επώδυνες εμπειρίες. Όταν όμως συμβαίνει κάτι τέτοιο, αυτό είναι μια πολύ καλή ένδειξη ότι αρχίζεις να εξερευνάς βαθύτερα στρώματα της ψυχικής σου ζωής.
Ο στόχος δεν είναι απλά να νιώσεις καλά κατά τη διάρκεια της συνάντησης ή αμέσως μετά από αυτή, αλλά να βάλεις τις βάσεις ώστε μετά από λίγο καιρό, να είσαι σε θέση να σκέπτεσαι και να αισθάνεσαι με τρόπο πολύ πιο ωφέλιμο για τη ζωή σου.
Μερικές φορές η οδύνη είναι το αναπόφευκτο συναίσθημα που θα γίνει η κινητήριος δύναμη της αλλαγής.
Σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας είναι απαραίτητο να αξιολογούμε μαζί με τον θεραπευτή σε ποιο βαθμό έχουμε πετύχει τους αρχικούς θεραπευτικούς μας στόχους.

Η επίτευξη αυτών των στόχων θα είναι και ο κύριος παράγοντας που θα καθορίσει το τέλος της θεραπείας.

Equaleyes - French Kiss

Περασμένες τρεις…

In Love on December 17, 2009 at 8:19 pm

…το πρωί και μόλις έχει τελειώσει η ταινία, μια ταινία που μιλά για την τρέλα του έρωτα, τα φιλιά στο στόμα και το δράμα. Βγαίνεις από την υπόγεια αίθουσα και  …

…περπατάς στους  άδειους δρόμους της πόλης, μιας πόλης που με μοναδικό  τρόπο καταφέρνει και μεταμορφώνει την τρέλα της μέρας σε μάγια  που καθώς τα σπέρνει τη νύχτα …

…ακούγονται μόνο τα κελαηδίσματα των αηδονιών στα ψηλά τα δέντρα. Σκέφτεσαι, πως ίσως είναι άδικο οι όρκοι κάποιων πολύ ερωτευμένων, να μη φτάνουν στους θεούς…

▶ View 4 Comments

Love games…

Love games…

In Love on December 19, 2009 at 7:37 pm

“Πρώτ’ απ’ όλα έγινε το Χάος κι έπειτα η πλατύστερνη Γη και κατόπιν ο Έρως, ο ομορφότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς, αυτός που παραλύει τα μέλη και όλων των θεών και όλων των ανθρώπων, κυριεύει την ψυχή και τη σύνεση…”(Θεογονία Ησίοδος)…



Η αρπαγή του Γανυμήδη από το μεταμορφωμένο σε αετό, Δία…

Ο Δίας ως κύκνος στην αγκαλιά της Λήδας…

Μήδεια…


Sex games…

Gay games…

Lesbian games…

Kαι όλα τελειώνουν όταν ο Έρωτας κοιμηθεί…

Cycladic art museum…

Πόσο απέχει η ιδιοφυΐα από την τρέλα;

Κατά πόσο συνδέεται η ιδιοφυΐα με την τρέλα...
Πώς γίνεται διάνοιες της ιστορίας, όπως ο Βίνσεντ βαν Γκογκ, η Φρίντα Κάλο, ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε κ.α., να ήταν ψυχικά ασθενείς; Επιστημονικές έρευνες έρχονται να εξηγήσουν πώς τα δύο αυτά άκρα του ανθρώπινου μυαλού συνδέονται πραγματικά.

Είκοσι με τριάντα μελέτες απέδειξαν ότι οι άριστοι μαθητές και τα παιδιά με υψηλό δείκτη ευφυΐας συγκεντρώνουν τετραπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν «διπολική διαταραχή» από τους μετρίους, καθιερώνοντας την έννοια «βασανισμένες μεγαλοφυΐες».

Όπως αναφέρεται στο lifeslittlemysteries.com έρευνα επιστημόνων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, οι οποίοι μελέτησαν τη συμπεριφορά 700.000 16χρονων Σουηδών, αποκαλύπτει ότι εκείνοι που είχαν άριστες σχολικές επιδόσεις διέθεταν επίσης τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν διπολική διαταραχή, δηλαδή μανιοκατάθλιψη, σε σχέση με τους μέτριους μαθητές.

Η διπολική διαταραχή συνεπάγεται δραματική εναλλαγή της διάθεσης ανάμεσα στην υπερβολική ευτυχία (γνωστή ως «μανία») και την κατάθλιψη.

Πώς μπορεί αυτός o βίαιος κύκλος να προκαλεί δημιουργικότητα;

Έρευνα από ένα μέλος της ειδικής ομάδας, James Fallon, νευρολόγο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Irvine, προτείνει μια απάντηση.

«Οι άνθρωποι με διπολική διαταραχή τείνουν να είναι δημιουργικοί όταν βγαίνουν από βαθιά κατάθλιψη» δήλωσε ο Fallon.

Όταν η διάθεση του ασθενούς βελτιώνεται, μετατοπίζεται αντίστοιχα και η εγκεφαλική του δραστηριότητα: η εγκεφαλική δραστηριότητα «κοπαζει» στο κάτω μέρος μιας περιοχής του εγκεφάλου που ονομάζεται μετωπιαίος λοβός, και εξάπτεται στο υψηλότερο τμήμα αυτού του λοβού. Περιέργως, η ίδια μετατόπιση συμβαίνει όταν οι άνθρωποι βιώνουν εξάρσεις δημιουργικότητας.
«Εκεί εντοπίζεται αυτή η σχέση μεταξύ αυτών των κυκλωμάτων που έχουν να κάνουν με τη διπολική διαταραχή και τη δημιουργικότητα», είπε ο Fallon.

Όσο για το πώς τα πρότυπα του εγκεφάλου μεταφράζονται σε συνειδητή σκέψη, o Elyn Saks, καθηγητής Νομικής ψυχικής υγείας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, εξήγησε ότι οι άνθρωποι με ψύχωση δε φιλτράρουν τα ερεθίσματα, όπως οι άλλοι άνθρωποι.

Αντ 'αυτού, είναι σε θέση να φιλοξενούν ταυτόχρονα αντιφατικές ιδέες και να συνειδητοποιούν χαλαρές λεκτικές ενώσεις, τις οποίες το ασυνείδητο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων δεν θα θεωρούσε αντάξιες της αποστολής τους στην επιφάνεια της συνείδησης.

Τη στιγμή που η εισβολή ανοησιών στη συνειδητή σκέψη μπορεί να είναι συντριπτική και να προκαλεί αναστάτωση παράλληλα , «μπορεί να είναι πάρα πολύ δημιουργική», δήλωσε ο Saks, ο οποίος ανέπτυξε σχιζοφρένεια ως νεαρός ενήλικας.

Για παράδειγμα, μελέτες σε λεκτικές ενώσεις, που ζητούν από τους συμμετέχοντες να απαριθμήσουν όλες τις λέξεις που τους έρχονται στο μυαλό σε σχέση με μια λέξη ως ερέθισμα (όπως «τουλίπα»), αποδεικνύουν ότι οι διπολικοί ασθενείς που υφίστανται ήπια μορφή μανίας μπορούν να δημιουργήσουν τρεις φορές περισσότερες ενώσεις στη λέξη που τους έχει δοθεί σε δεδομένη χρονική περίοδο από το γενικό πληθυσμό.

Φυσικά, κανείς δε χαρακτηρίζεται από άπλετη δημιουργική ενέργεια κατά τη διάρκεια μιας περιόδου σοβαρής κατάθλιψης ή σχιζοφρένειας. Πάνω απ 'όλα, οι προϋποθέσεις αυτές είναι εξουθενωτικές, ακόμα και απειλητικές για τη ζωή, λένε οι επιστήμονες. Παρόλο που η κοινωνία ωφελείται από την παραγωγικότητα των ιδιοφυΐων της , τα πάσχοντα άτομα δεν θεωρούν πάντα ότι οι στιγμές της λαμπρότητάς τους αξίζει αυτή την εκτεταμένη δυστυχία.

okloios.blogspot.gr

Ο μύθος και η αλήθεια της ώριμης αγάπης...

Οι περισσότερες σχέσεις αρχίζουν με πάθος ή έρωτα, κι αυτό γιατί ο έρωτας, η εγγύτητα και η εμπιστοσύνη είναι ανάγκες πανανθρώπινες. Μερικές φορές, όμως, η συμπάθεια, η σαγήνη ή το «ψιλογουστάρισμα» συγχέονται με τον αυθεντικό έρωτα. Αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο και συμβαίνει επειδή ακριβώς η λαχτάρα μας για αγάπη είναι τόσο ισχυρή σε σημείο να «ερωτευόμαστε τον ίδιο τον έρωτα» και να υπερβάλουμε/υπερεκτιμούμε τα συναισθήματά μας, γιατί θέλουμε τόσο πολύ να τα ζήσουμε…
Ιδιαίτερα ευάλωτοι στον έρωτα γινόμαστε σε περιόδους όπου βιώνουμε την καθημερινότητα και τη ζωή μας γενικότερα ως βαρετή ή αποτελματωμένη. Στην περίπτωση αυτή, ο έρωτας αποτελεί διέξοδο από την ανία μας και δροσιά για τη διψασμένη μας ψυχή, το αποτελεσματικότερο ψυχοτρόπο διάθεσης…
Τι σημαίνει, όμως, ώριμη αγάπη; Με πόση αγάπη θα ήμασταν ευχαριστημένοι ώστε να νιώθουμε γαλήνη και συναισθηματική ασφάλεια εντός μας; Τι μας κάνει ξεχωριστούς στα μάτια κάποιου που λέει πως μας αγαπά; Είναι ίδιοι οι λόγοι για τον καθένα; Αν όχι, αυτό σημαίνει πως  είμαστε κάθε φορά ένας άλλος για αυτόν που μας αγαπά; Αν ναι, είναι όλοι οι άλλοι ίδιοι μεταξύ τους;
Πόσοι από εμάς αναρωτήθηκαν -πέραν του να θέλουμε να αγαπηθούμε- τι εμείς οι ίδιοι είμαστε διατεθειμένοι ή μπορούμε να δώσουμε όταν αγαπήσουμε κάποιον; Τι θεωρείται ως πολύ και τι λίγο; Με ποιον τρόπο κρίνεται αυτό; Είναι βέβαιο πως η αγάπη δεν μπορεί να κτιστεί πάνω στο πάθος, αλλά, από την άλλη, μπορείς να νιώσεις έντονο πόθο για κάποιον, δίπλα στον οποίο νιώθεις απόλυτα ασφαλής; Ταυτόχρονα, η αμφιβολία αποτελεί ένδειξη εικονικού έρωτα. Τι απ΄όλα αυτά ισχύει και σε ποιες αναλογίες;
-        «Γιατί είσαι μαζί μου;» τη ρώτησα
-        «Γιατί σ΄αγαπώ», απάντησε
-        «Γιατί μ΄αγαπάς;» ξαναρωτώ
-        «Δεν ξέρω. Έτσι απλά, σ΄αγαπώ» είπε χαμογελώντας.
-        «Τότε δεν μ΄αγαπάς αληθινά» της είπα, κοιτώντας τις σταγόνες της βροχής να κυλούν στο παρμπρίζ του σταματημένου έξω από το σπίτι της αυτοκινήτου.
Σιωπή. Γύρισα και την κοίταξα. Τα όμορφα μάτια της ζήλεψαν τις σταγόνες της βροχής.
-        «Καληνύχτα» είπε ψιθυριστά ανοίγοντας την πόρτα του αυτοκινήτου…

(Συνέβη πριν από πολλά χρόνια…)

Μπορούμε ν΄αγαπάμε χωρίς να γνωρίζουμε το γιατί; Μήπως στην περίπτωση αυτή είμαστε δέσμιοι του υποσυνείδητού μας; Αν ναι, τότε δεν είμαστε ελεύθεροι, δεν αγαπάμε ελεύθερα, γιατί αυτό που θεωρούμε ως αγάπη καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από δυνάμεις σκοτεινές, ανεξέλεγκτες και προσδοκίες ανεκπλήρωτες…
Χλιαρές σχέσεις -όπου «αγαπάμε» μόνον κάποιες πλευρές του Άλλου, ενώ κάποιες άλλες τις θεωρούμε λιγότερο ελκυστικές ή ακόμα και απωθητικές- οδηγούνται αργά ή γρήγορα σε συναισθηματικό αδιέξοδο. Σε μια αυθεντικά στενή σχέση, δεν ξεσκαρτάρουμε ΤΙΠΟΤΑ. Αγαπάμε τον Άλλον ως σύνολο, ως το ολόκληρο άτομο που είναι, δηλαδή ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ. Στην ώριμη αγάπη ο Άλλος ΔΕΝ είναι ΜΟΝΟ υπέροχος και καταπληκτικός αλλά κάποιες φορές γκρινιάρης και κουραστικός…
Η αμφιβολία που μπορεί να νιώθουμε αποτελεί σήμα κινδύνου, πως κάτι δεν πάει καλά στη σχέση. Αυτό το «κάτι», όμως, δεν είναι απαραίτητο να αφορά την ίδια τη σχέση. Μπορεί κάλλιστα να αφορά εμάς τους ίδιους. Δεν υπάρχει ευκολότερο πράγμα από το να χρεώνουμε τις δικές μας ανεπάρκειες ή τις εκφράσεις των δικών μας συναισθηματικών κενών ή ανασφαλειών στη σχέση και στον Άλλον. Ο κίνδυνος, τότε, να φύγουμε από τη σχέση είναι μεγάλος, παίρνοντας, όμως, μαζί μας τις προσωπικές μας δυσκολίες και στην επόμενη σχέση. Δεν αρκεί μόνο η συνειδητοποίηση πως υπάρχει πρόβλημα. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, επίσης, και που βρίσκεται το λάθος ή το πρόβλημα αυτό…
Ώριμη και αυθεντική αγάπη σημαίνει να είμαστε σε θέση να βιώνουμε βαθιά  και αυθεντικά συναισθήματα για το/τη σύντροφο μας. Υπάρχει αρκετή δόση αλήθειας στη ρήση που λέει πως «Για να αγαπήσεις κάποιον, θα πρέπει πρώτα να αγαπήσεις τον εαυτό σου». Η καλή αυτοεκτίμηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να είμαστε σε θέση να δεχθούμε και να δώσουμε αγάπη καθώς και για να μπορούμε να βλέπουμε ανάμεσα από τα «κρυφά κίνητρά» μας. Εάν έχουμε αυτογνωσία για το ποιοι είμαστε και το τι θέλουμε, τότε μπορούμε να ζητήσουμε περισσότερα από τη ζωή μας. Η παραμονή σε μια χλιαρή και ημιεπίπεδη σχέση μόνο χρησιμοποίηση του Άλλου, απόδειξη ανασφάλειας και ανάγκης επιβεβαίωσης αποτελεί…
Ένα άλλο πιθανό και «κρυφό κίνητρό» μας μπορεί είναι ο φόβος μας να τολμήσουμε να παραδεχθούμε συναισθήματα που τρέφουμε κατά βάθος για τον Άλλον. Χρειάζεται αρκετή αυτοεκτίμηση και «τσαμπουκάς» για να μπορούμε να εμπιστευθούμε και να αφεθούμε στη σχέση με κάποιον καθώς και να διεκδικήσουμε αυτό που θέλουμε. Αντιλήψεις του τύπου «έχει λάθος επάγγελμα», «λάθος οικογενειακό background», «ολίγον κοντός» κ.τ.λ. αποτελούν αρκετές φορές άλλοθι απέναντι σε δικούς μας φόβους ή ανεπάρκειες…
Ώριμη αγάπη δεν μπορεί να υπάρξει παρά μόνον ανάμεσα σε δύο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ανθρώπους που δεν αγαπούν ο ένας τον άλλον για αυτά που ΕΧΕΙ και ΚΑΤΕΧΕΙ, δηλαδή δόξα, χρήμα, δύναμη, κύρος, εξουσία και άλλα παρόμοια, αλλά για αυτά που ΕΙΝΑΙ, δηλαδή για ποιότητες και αξίες αφηρημένες και διαχρονικές που τον/την χαρακτηρίζουν ως άτομο.
Ώριμη αγάπη σημαίνει, επίσης, να νιώθουμε αυτόνομοι, την ίδια στιγμή που ο Άλλος  είναι εξαιρετικά σημαντικός συναισθηματικά για εμάς. Να μπορούμε να νιώθουμε ενοχή, αλλά και να συγχωρούμε. Να κάνουμε κοινά όνειρα ζωής αλλά ταυτόχρονα να βλέπουμε τον Άλλον και ως κάτι διαφορετικό και ξεχωριστό από εμάς, που δεν έχει απαραίτητα ταυτόσημες με εμάς επιθυμίες για το κάθε τι. Εάν είμαστε ανασφαλείς και άκαμπτοι, δεν θα καταφέρνουμε να διατηρούμε κανενός είδους σχέση αγάπης. Η ώριμη αγάπη σημαίνει συνεχές ενδιαφέρον για τον ισότιμο με εμάς Άλλον και όχι συνεχή προσωπική μας επιβεβαίωση και επικράτηση…
Ώριμη αγάπη σημαίνει, επίσης, και ικανότητα συνάντησης και διαχείρισης της επιθετικότητας που μπορεί ξαφνικά να προκύψει στη σχέση δύο ξεχωριστών ατόμων που μοιράζονται τόσα πολλά, και κυρίως την ίδια τους τη ζωή. Θα πρέπει να μπορούμε να αποδεχόμαστε πως στην αγάπη του καθενός μας υπάρχει πάντα και κάποια δόση αμφιθυμίας που εμπεριέχεται στους όρους όχι μόνο της αγάπης και αυτής της ίδιας της ζωής…
Ώριμη αγάπη σημαίνει υπεράσπιση των συναισθημάτων μας, παρά την όποια αμφιθυμία, δυσκολία ή πειρασμό για φυγή προς κάτι ευκολότερο. Το δύσκολο δεν είναι να βρούμε κάποιον να αγαπήσουμε αλλά να μπορούμε να αγαπάμε αυτόν/αυτήν που έχουμε…
Η ανώριμη αγάπη λέει: «Σ΄αγαπώ επειδή σε χρειάζομαι». Η ώριμη αγάπη λέει: «Σε χρειάζομαι επειδή σε αγαπώ» (Erich Fromm).

Περισσότερα: http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=Blog&file=page&op=viewPost&pid=33139#ixzz31K0I73Dc

ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΕΙΑ ..

είδη αγάπης και η ανιδιοτέλειά τους.

 

Η αγάπη δεν είναι η ίδια «απλώς με διαφορετική μορφή» για κάθε περίπτωση π.χ. γονιού προς παιδί, εραστή προς ερωμένη, φίλου προς φίλο. Η άποψη αυτή συγχέει την ίδια περίπου αυτοθυσία που δείχνει αυτός που αγαπά για το πρόσωπο που αγαπά με τις αιτίες της αγάπης του. Έτσι, δεν μπορούμε να μάθουμε για το βαθμό ανιδιοτέλειας ή ιδιοτέλειας της συγκεκριμένης αγάπης. Πρέπει να εξετάσουμε την κάθε μορφή αγάπης ως διαφορετικό είδος αγάπης.

Έτσι, ο λόγος που δημιουργείται αγάπη μεταξύ άντρα και γυναίκας είναι η

ωφέλεια που ελπίζει ο καθένας πως θα προσκομίσει, είτε καταρχήν σεξ με ένα ωραίο κορμί είτε συναισθηματική-συνειδησιακή ταύτιση απόψεων, ενδιαφερόντων καθώς και συναισθηματική παράδοση. Φυσικά, αυτός που τα ελπίζει αυτά είναι πρόθυμος να προσφέρει τα αντίστοιχα ή και περισσότερα, πιστεύοντας ότι αυτά που θα κερδίσει είναι πολύ καλύτερα και αξίζουν τον κόπο να προσφέρει ό,τι ζητά το άλλο φύλο. 

Δεν αποκλείεται βέβαια και η συχνή περίπτωση, να μην είναι κανείς απολύτως εγωιστής, αλλά να πιστεύει ότι η δημιουργία ερωτικής σχέσης/δεσμού θα είναι ωφέλιμη και για το άλλο πρόσωπο. Πάντως είναι απαραίτητο να πιστεύει ότι τουλάχιστον για τον ίδιο θα υπάρχει κέρδος είτε σεξουαλικό είτε συναισθηματικό είτε και τα δύο. Εδώ δεν βλέπουμε κανέναν ρομαντισμό και καμμία ανιδιοτέλεια ή λουλουδάκια. Όσο βαθειά κι αν είναι κρυμμένα αυτά τα συναισθήματα, υπάρχουν και κατευθύνουν την επιδίωξη ή μη για να κερδηθεί το άλλο άτομο ερωτικά. 

Αυτά ακούγονται τώρα ως κακία, δηλαδή σαν διαπίστωση ότι αυτός που είναι ερωτευμένος είτε θέλει να τον ερωτευτεί κάποια είναι κατά βάθος ένας καλά προσποιούμενος μοχθηρός χαρακτήρας, πανούργος και ιδιοτελής. Δεν σημαίνουν όμως αυτό˙ οπωσδήποτε μπορεί να έχει τις καλύτερες προθέσεις για το αντικείμενο του πόθου του. Και σίγουρα εκστασιασμένος κι ίδιος ίσως αρνείται ότι έχει τόσο εγωιστικά κίνητρα. 

Ας μη ξεχνάμε ότι εδώ κάνω λόγο για την απαρχή της ερωτικής σχέσης/δεσμού, όχι για τη συνέχειά της. 

Ότι τα αρχικά κίνητρα είναι εγωιστικά (με την έννοια που αναφέραμε, και η οποία δεν αποκλείει και το συμφέρον του προσώπου που είναι αντικείμενο του πόθου) δεν κάνει λιγότερο αξιέπαινη την αυτοθυσία ή την συναισθηματική ταύτιση μεταξύ του «εγωιστή» και του προσώπου που αγαπά.

 Απλώς τότε είτε ο εραστής δε θέλει να χάσει το αντικείμενο του έρωτά του (πάλι έχουμε σκέτο εγωισμό) είτε έχει δημιουργηθεί τέτοια  ταύτιση που είναι τμήμα του εαυτού του το άλλο πρόσωπο.

Ένα άλλο είδος αγάπης είναι αυτή του γονιού προς το παιδί του. Και πάλι, νομίζουμε ότι πρόκειται για την υπέρτατη μορφή αυτοθυσίας και ενδιαφέροντος, ενώ δεν είναι έτσι. Ο γονιός αγαπά το παιδί του απλώς επειδή είναι δικό του. Είναι σάρκα από τη σάρκα του. Αν το ίδιο παιδί ήταν του γείτονα, δε θα τον έκαιγε τόσο. Ίσως ένοιωθε συμπόνια, αλλά δεν θα του συμπεριφερόταν το ίδιο. Το παιδί είναι η προέκταση του γονιού. 

Γεννιέται επειδή οι γονείς βαρέθηκαν μόνοι και θέλουν κάτι με το οποίο θέλουν να παίζουν, ένα πειραματόζωο, ένα δημιούργημα στο οποίο θα ξοδεύουν την ενεργητικότητά τους και τα ψυχικά αποθέματά τους. Φυσικά, υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν γενικά πολύ τα παιδιά και άνθρωποι που δεν τα αγαπούν τόσο πολύ. Αλλά και οι δεύτεροι αγαπούν τα παιδιά τους πάρα πολύ, γιατί αυτά συνεχίζουν τον εαυτό τους (οι πρώτοι αγαπούν γενικά τα παιδιά επειδή τους αρέσει η αθωότητα ή η αγαθότητα ή η μωρουδίστικη ατσαλοσύνη των μωρών και των μικρών παιδιών και τους θυμίζει την δική τους παιδική ηλικία). Όπως και στην παραπάνω περίπτωση, είναι άλλο πράγμα τα βαθύτερα κίνητρα της αγάπης του γονιού προς το παιδί κι άλλο πράγμα η πραγματική, δίχως εξωτερικό εξαναγκασμό, αυτοθυσία του γονιού. Δεν μπορούμε όμως να κάνουμε λόγο για ανιδιοτέλεια.

Τα ίδια θα μπορούσαμε να πούμε για την αγάπη μεταξύ φίλων. Φίλος γίνεσαι μόνο με όσους μοιράζονται κοινές απόψεις, ενδιαφέροντα, προτιμήσεις. Υπερασπιζόμενος τους φίλους σου υπερασπίζεσαι τους φορείς ίδιων αντιλήψεων με αυτές του εαυτού σου. Η εικόνα που δίνεται εδώ δεν είναι αυτή του από συνειδητή εγωιστική σκοπιμότητα ατόμου που αγαπά τους φίλους του, δηλαδή του ψυχρού συμφεροντολόγου. Αν είχε συνείδηση αυτού του συγκεκριμένου εγωισμού του ο καθένας θα ένοιωθε άβολα. Ωστόσο μόνο με όσους μοιράζεται κανείς τις ίδιες (κεντρικές) απόψεις, ενδιαφέροντα, (ζωτικά) συμφέροντα, μπορεί να είναι φίλος, είναι η αλήθεια.

Τελικά λοιπόν υπάρχει αγάπη ανιδιοτελής; Όχι, δεν γίνεται. Μπορούμε να μιλάμε για λιγότερο ιδιοτελή αγάπη, όχι για ανιδιοτελή αγάπη. Αυτή η λιγότερο ιδιοτελής αγάπη λοιπόν μόνο μεταξύ αγνώστων μπορεί να υπάρξει. Τότε δεν υπάρχει τόσο μεγάλη σκοπιμότητα. Η λεγόμενη κοινωνική σκοπιμότητα, ότι δηλαδή εγώ π.χ. βοηθώ κάποιον άγνωστο επειδή περιμένω πως όλοι θα κάνουν το ίδιο κι έτσι, όταν χρειαστώ βοήθεια θα με βοηθήσουν, είναι αφελής προσδοκία που κανείς δε λαμβάνει υπόψη, διότι γνωρίζει ότι καμμία επίδραση δε θα έχει η βοήθειά μου στον Α’ άγνωστο στο να με βοηθήσει ή να μη με βοηθήσει ο Β’ άγνωστος. Βέβαια αυτό εξαρτάται από την ταυτότητα του υποκειμένου. Όταν δηλαδή θεωρεί την κοινωνία τμήμα του εαυτού του, τότε δεν είναι ζήτημα ανταπόδοσης, αλλά ζήτημα υπεράσπισης του ιδεατού εαυτού του, όπως είπαμε.

Επίσης μπορεί να υπάρχει αγάπη προς τον εχθρό. Κι αυτή βέβαια μπορεί να οφείλεται στο ότι βοηθώντας τον όταν έχει ανάγκη επιδιώκουμε να τον κάνουμε να νοιώσει τύψεις και να γίνει φίλος μας, ώστε να απαλλαγούμε από έναν εχθρό. Μπορεί όμως να είναι και η συνειδητοποίηση ότι άλλο πράγμα μια αντίληψη και τρόπος συμπεριφοράς, τα οποία μισούμε ή είναι εναντίον μας, κι άλλο πράγμα το άτομο-φορέας τους.

       

 Τέλος, πρέπει να κατανοήσουμε ότι η ύπαρξη των δύο τελευταίων ειδών αγάπης καθόλου δεν συνεπάγεται την απαξίωση των προηγούμενων ειδών. Και η ερωτική αγάπη, και η γονική, και η φιλική, όσο και αν υστερούν ως προς τα δύο τελευταία είδη αγάπης, είναι τρόποι δημιουργίας φιλικών δεσμών μεταξύ των ανθρώπων και συνεπώς αξίζουν να υπάρχουν και να δημιουργούνται, αντίθετα απ’ ό,τι θα έλεγε κάποιος καθαρολόγος που ψάχνει για «μικρόβια εγωισμού μέσα στο φαΐ της αγάπης».

 Δηλαδή, ανεξάρτητα από τις εγωιστικές αιτίες της ερωτικής αγάπης, και μόνο ότι είναι αγάπη, την καθιστά κάτι καλό, αφού ενώνει δυο άγνωστους ανθρώπους. Το ίδιο και για την αγάπη μεταξύ φίλων. Και η αγάπη των γονιών αν και δεν είναι ανιδιοτελής, διοχετεύει και ενισχύει τα αισθήματα φιλίας μεταξύ ανθρώπων (γονιού-παιδιού), οπότε είναι καλή. Κι έτσι, όσο κι αν κάποια είδη αγάπης είναι διαφορετικά από τα υπόλοιπα, τα υπόλοιπα δεν είναι καθόλου αξιοπεριφρόνητα, αφού είναι τρόπος σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων. (17/7/2005). 

Μάλιστα ο ψόγος της ιδιοτέλειας ως κακού ή της ανιδιοτέλειας ως καλού βασίζεται σε αυθαίρετες αξιολογικές κρίσεις. Υπό μια άλλη οπτική η αγάπη του γονιού προς το παιδί του είναι πολύ σωστότερη ηθικά από την αγάπη προς ένα ξένο παιδί, αφού ο γονιός αποδέχεται αυτό που του έλαχε (το δικό του παιδί) και δεν το παραμελεί χάριν της ανιδιοτελούς αερολογίας.

ΠΗΓΗ

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟ ΕΝΑΤΟ ΚΥΜΑ

Ο παίκτης - Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (απόσπασμα)

Ο παίκτης - Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (απόσπασμα)

"Θα προτιμούσα να ζήσω όλη μου τη ζωή σε μια τσερκέζικη σκηνή παρά να προσκυνήσω το γερμανικό είδωλο".

"Ποιο είδωλο;" φώναξε ο στρατηγός που είχε αρχίσει να θυμώνει.
"Το γερμανικό  τρόπο πλουτισμού. Δεν είμαι καιρό εδώ κι όμως έχω παρατηρήσει πράγματα που  κάνουν την ταταρική μου φύση να αγανακτεί. Μα την αλήθεια μακριά από κάτι τέτοιες αρετές! Χτες περπάτησα καμία δεκαριά χιλιόμετρα στα περίχωρα. Λοιπόν είναι ακριβώς όπως στα ηθικοπλαστικά βιβλία, ξέρετε εκείνα τα μικρά εικονογραφημένα βιβλία που κυκλοφορούν στη Γερμανία: όλα τα σπίτια έχουν τον πατέρα τους, έναν υπερβολικά ενάρετο και τίμιο άνθρωπο, τόσο τίμιο που φοβάται κανείς να τον πλησιάσει.
.....Λοιπόν εδώ η κάθε οικογένεια είναι υποταγμένη, τυφλά υποταγμένη στον πατέρα. Δουλεύουν όλοι σαν τα ζώα και κάνουν οικονομία σαν Εβραίοι. Όταν ο πατέρας συγκεντρώσει κάποιο σημαντικό ποσό, μεταβιβάζει τη δουλειά ή τα κτήματα του στον πρωτότοκο γιο του. Για αυτό αρνιέται να δώσει προίκα στη κόρη του που έτσι καταδικάζεται να μείνει γεροντοκόρη. Ο μικρότερος γιος είναι αναγκασμένος να δουλέψει σκληρά, κι όσα κερδίζει, τα προσθέτει στο κεφάλαιο της οικογένειας που όσο πάει και αυξάνεται. Ναι αυτό γίνεται εδώ, το έχω ερευνήσει. Και το μοναδικό κίνητρο για όλα είναι η τιμιότητα, μια τιμιότητα που φτάνει σε τέτοιο σημείο, ώστε ο μικρότερος γιος φαντάζεται ότι τον εκμεταλλεύονται από τιμιότητα…»